31 diciembre 2015

Strangers in the night un relato-xogo



Strangers in the Night, naninoniaaano...

Anna Ashbless

                Estás diante dun relato-xogo. O protagonista es ti, nesta ocasión, coma nun baile de máscaras, a túa é a de un friki irredento que pasa dos trinta e está canso, moi canso, de non ter á súa Mary Jane, nin á súa Catwoman, nin sequera á súa Xulieta con quen compartir as noites do venres. Armado co valor que infunde ter un corazón puro, ceas eses restos de macarróns con tomate do medio día, e disposte, firme e seguro de ti mesmo, a entrar nun dos pubs da cidade para coñecer á túa media laranxa. Os textos en cursiva ofertaranche diversas opcións ante unha situación na que poidas tomar distintos camiños, elixe a túa propia aventura e disfruta  da viaxe. Os números entre corchetes ao principio de cada micro-escenario identifican ás seccións.
[1]
                A muller que debruza o seu exuberante corpo de pretas carnes sobre a barra pide un gin tonic ao camareiro besbellándollo ao orella. Xa son horas de marchar para aqueles que saben da compañía dos miúdos nas casa, cae a noite, e ti tampouco estás no teu ámbito. Ti deberías estar no teu salón, agardando pola chamada dos pais, lendo as instrucións dun paquete de comida precociñada e descargando unha serie para ver esta noite. Ti, que sabes que es unha balea ancorada no deserto, achégaste á barra, porque esta noite é a última que vas pasar sen compañía.
Quero o mesmo que estás tomando ti, rubia!, pasa á sección 15.
Aínda non estou preparado, vou botar uns dansins e xa veremos, pasa á sección 7.

[2]
                Hai un montón de xente ao teu redor. Debe ser que finaches. Nas películas, cada vez que a cámara se centra neste encadre, o protagonista xa pasou ao outro barrio. Debe ser así porque a beleza loira está a che agarimar coa xema dos dedos a fronte e as fazulas, polo tanto debes estar no ceo. Con certa esperanza, ao tempo que os sons ecoantes da última canción, se iso se pode chamar canción, de Kate Perry empezan a perforar os teus ouvidos, sentes a feble ladaíña dun ser doutro mundo a chamar por ti. Ha ser o teu anxo guía, ou demo guía, ou a mesmísima morte de Pratchett a che rosmar comandas en letras maiúsculas. Aínda non a oes ben, porén non acertas a identificar se as súas ordes teñen ese resoar, esa profundidade, do ser ambiguo; esa dualidade que en lugar de convertela nunha presenza anódina e etérea, enxalza o seu ser cun halo de poder, de transcendencia e de humildade no traballo daqueles seres que só poden ser heraldos do Apocalipse. Con todo, se non é ela, que sexa Obi-Wan, por favor, que sexa Obi-Wan.

Cando por fin recobras o sentidiño, o pouco que che queda, ves a Xulián, o teu compañeiro de oficina, un guaperas que non deixa de fardar das súas conquistas. Non estás morto, pero non aguantas nada, miña nena. Ao te erguer preséntache á loira, a súa moza. Pasa á sección 10.

[3]
                Xírase, mírate coa furia de Medusa ao atopar a Raio Negro fedellando no caixón da súa roupa interior. Sen importarlle que ti poidas ter o poder dun Deus entre os homes, arremanga a esquerda e crúzache a cara nun movemento elegante mais efectivo. Stan Lee, o MESTRE, calificaría esa labazada de SUPREMA e, malia dor que sentes no papo, recoñeces que empezar o arco da mesma por baixo da cadeira e ir subindo en dirección vertical coa mesma cadencia que avanza á man aberta na súa horizontalidade, aporta un dinamismo épico á fazaña. Nin debuxándoa Jim Lee tería quedado mellor. Pero doe, e proe a mares.

Mentres miras como se vai (que lle vas facer, cando estás triste sáeche o acento de Vigo), notas como o camareiro che pasa a conta de ámbalas dúas copas, pasa á sección 12.
Non podes aturar coa vergoña de que unha moza así che pegara coma nas películas en branco e negro, chorando como un meniño de teta vas correndo cara a saída do pub, pasa á sección 10.

[4]
                Acepta. Bebedes xuntos. A súa voz é unha melodía, vives nunha nube na que as criaturas máis belidas, as elfas de Tolkien, a Cersei sen maldade ningunha que tes fronte a ti, non deixan de falar de temas transcendentes e que che lembran que xa non es un neno.
Mentres esmigalla polo miúdo temáticas recorrentes de pelis de autor norcoreano notas que xa na banda deseñada as mozas dos superheróes non lían tebeos, non lles gustaba a ciencia ficción e só se preocupaban de trapiños. Nin sequera os protagonistas da banda deseñada americana eran tan rariños, quitando a Peter Parker, claro, porque do resto… Menudo subproduto da cultura dos países modernizados! Ten razón a rapariga, para que precisa Europa da figura dun home en calzóns que representa o apoxeo do emigrante no país das oportunidades se, sendo galegos, xa sabemos todo o que temos que saber da emigración!

Vai algo de sede, unha de licor café xa que falamos de Galiza?, pasa á sección 5.
Non aturas máis a esta petarda, é guapa pero está a cambiar o teu sistema de valores, sae tomar o fresco, pasa á sección 12.

[5]
                Habelas hainas.
                Ten o pelo longo e do cor da cortiza retorta dos carballos vellos. Con ese vestidiño axustado negro, que lle acae ben e disimula o que ten que disimular para que pareza una beleza escultural das que saen nos filmes de super-héroes que tanto che gustan, é tan fermosa que a recoñeces do mundo das marabillas; xaora eses ollos verdes e traidores que lamben a través das gafas de pasta a túa ánima, saboreando o medo, non poden ser máis semellantes aos da Melissandre de Xogo de Tronos, a meiga do Deus da Luz, a Señora das Tebras. Como ela, moumea algo imperceptibel no ouvido da túa deusa de cabelo de ouro, e ambas rin. Ao cabo, a amiga que che acaba de fastidiar o golpe maestro, pide un terceiro licor e engádelle ao camareiro o dato pouco superfluo de que ti te encargarás de pagar a conta.  Gadoupas de harpía pintadas de marrón sangue-seco-no-fervor-da-batalla (o que máis empregas para pintar os pantalóns dos orkos das figuriñas de Warhammer), collen o vaso de chupito e a súa voz de arrepiante escuridade lanza o desafío:
-De penalti!
                E alí vas, ti que, como moito, tomas unha clara nas terraciñas de verán, abres as fauces e botas o encantamento non protexido pola queimada pola gorxa abaixo. Curiosamente o mundo, ese mundo de cheiros humanos agora que non se pode fumar nos bares, ese mundo sostido en sons que non viron unha partitura na vida e que resultan repetitivos e molestos, ese mundo no que os mozos da túa especie temen pola supervivencia, empeza a tremer.

Acudídeme, botoume droga no cola-cao!, pasa á sección 2.
Hai que aguantar coma un machote, pasa á sección 8.



[6]
                A túa loirísima Dama do Lago vira uns ollos mornos coma imaxinas serán as augas do Mediterráneo. Recorre esa mornez a túa pel ao sentila estudar con calculada ironía a imaxe que proxectas. Xa sabes como seguen estas cousas, agora dará media volta e irá coas súas amigas. Pasouche un montón de veces, especialmente no instituto, e de xeito moito máis constante na universidade, momento no que decidiras pasar as fins de semana en compaña dos heroes da Marvel, na grandiosa liña argumental da DC e nos universos menos crueis dos videoxogos. Malia todo, un lene sorriso asoma aos seus beizos, acompañado dunha risada breve e cantaruxeira.
­-Vaia! –exclama- Pareces o Sheldon ese da serie dos frikis!

Pode que ti creas que gañaches, pero ela, a estas alturas, con esas pintas e bebendo un Cosmo, está segurísima de que es gai. Volve ao principio, anda, miña xoia.

[7]
                O camareiro e ti sodes de distinta especie, agora, precisamente agora, é cando te decatas do que está a pasar. El, embutidos os seus músculos de ximnasio imitando un atlas de bioloxía dos que se estudaban na escola (malia que agora sabes que se chama algo como Coñecemento do Medio) nunha camiseta negra co logo do local, o pelo relamido agás unha cresta lateral moi de moda entre os seareiros de certos equipos de fútbol, pendente estrelado no lóbulo esquerdo, sorriso profident e ollos de LED azul intenso. Ti, acusando na liña de flotación o exceso da pizza e os queixiños de marca branca, cargando cunha camisa a cadros dunha tenda de moda para adolescentes, porta aberta a unha camisola azul na que un magnificado Astérix pretende ser un deus nórdico, por fóra duns texanos que lle acaerían mellor ao teu avó, un fornido labrego dúas veces máis grande e máis home ca ti, e converse do Capitán América. Nada en común.
Aínda que foras un robot asasino que viñera do futuro e o fitaras cos teus ollos de meniña vermella, cargando datos da súa vida segundo o ves, e lle ordenaras que che dera a súa roupa, os lentes de sol que de seguro leva polo día e as chaves do seu coche, non poderías competir. No obstante, un cabaleiro Jedi é fiel á súa palabra e ti sabes que a Forza está contigo.
Achegándote con discreción á bela dama en intercambio de teléfonos con esta sorte de “Capitán Kirk coñece a Tom Cruise en Coctail” aclaras a gorxa e pides o mesmo que ela pediu…

Vodka cola, pasa á sección 11.
Licor café, pasa á sección 5.
Unha caña, pasa á sección 15.
Cosmopolitan, pasa á sección 6.


[8]

                Pois non está tan mal. Con todo, na aldea, o avó Antonio, no que xa pensaras máis dunha vez esta noite, sempre che daba a probar o augardente cando a estaban a facer cos tíos e o resto da aldea. Aquilo si que eran festas!
-Vaia, pensei que non ías poder con el. Eu son Hela -di a harpía. O nome ten bastante sentido-. Ves e xa che presentamos ao resto do grupo? Esta é Uxía.
                Uxía sorrí a mirar para ti. Pode ser que os seus pais a bautizaran con ese nome pero, para ti, é Eowyn.

Demasiadas emocións, vas tomar o aire e xa as buscas ao volver, pasa á sección 12.
Veña, por que non?, pasa á sección 13.

[9]
                Tentas manter unha conversa medianamente razoable con elas, pero non é posible. Seis acaban de deixar ao mozo, outras dúas están en relacións claramente disfuncionaís e as restantes, sacando á harpía, buscan a un clon do seu pai. Realmente é así o mundo exterior?
Hela vai polo quinto licor-café e, será por cousa do alcol, xa non te mira de xeito tan despectivo. Non é fea. E ti non es un Adonis tampouco.
Achégaste a ela. De xeito tímido mordes o beizo inferior e mírala aos ollos.
-Oes, Hela, apetéceche saír a tomar algo noutro sitio menos concurrido?

Pasa á sección 16.

[10]
                Foi ela? Fuches ti? Veña home, arriba eses ánimos. Agora non estamos aquí para botarlle a culpa a ninguén. Dicía un meu profesor de historia do colexio que a culpa quedou solteira porque ninguén a quixo, e ti non vas quedar para vestir santos. Respira profundamente, aclara a gorxa, e proba sorte no seguinte bar!

Volta ao principio, ás veces non atopamos o amor verdadeiro á primeira.

[11]
                Vodka con cola, esta é guerreira, esta non é desas sofisticadas das que viches no facebook que van a gin tonics toda a noite, a esta gústalle a marcha.
-Moza, gastas pista?

Mira de xeito un tanto raro, igual non é de aquí, pasa á sección 3.

[12]
                No exterior a cidade queima electróns en ardentes fachos de sodio presos do vidro e da forxa. Un par de mozos da túa idade andan a fumar baixo unha desas estufiñas que semellan pratiños voadores, un grupo de rapazas de uniforme (non hai outro xeito de lle chamar a esa combinación de mini-saias, ou leggins emparentadas con camisolas estampadas con debuxos de fotografías de mozas delgadas ate o absurdo en paraxes de ensopo como as pontes de Amsterdam ou estacións de tren abandoadas) precede a unha sombra de negros, grises, malvas e pálidas mans atrapadas na rexilla duns mitóns moi pasados de época. Camiñan case xuntas, falan case entre elas, despiden unha imaxe de camaradería estudada que desafía ao espectador a crer no estereotipo de que son cinco e unha e non un grupo de seis.

Non paga a pena falarlle, xa levas unha noite de bastantes emocións, pasa á sección  10.
Párala, queres tomar unha cervexa no bar da esquina ou prefires absenta nesta nespereira de escoura e xentalla mentres che recito a Baudelaire?, pasa á sección  16.

[13]

                Agora que te achegas ás doce, DOCE! amigas de Uxía e Hela, lembras algo que che pasaba moi de neno, cando ías de visita, coa túa nai, á casa da tía Merceditas. Sintes arrepíos. Sínteste estudado por estas escravas da moda que te miran como se foras un rariño. Con todo, son ben xeitosas! Entre elas destaca unha moza menuda, curiosa, de ollos tenros que, co pelo da cor do trigo maduro, é a única que te recibe cun sorriso de verdade. Di que se chama Clara e invítate á bailar. A canción non é a mellor pero, que lle imos facer? Ninguén espera que poñan Nirvana nos locais de ambiente.

Aventúrate, antes escoitaches como unha das rapazas do grupo dicía que lle ía pedir un Cosmo, invítaa a un, pasa á sección 6.
Con todo o ben que ías e vaiche entrar gana de mexar! Pasa á sección 14.
Parece encantadora, parece querer e ter querencia por ti, e achégase moito ao bailar, veña home, bótalle un par e bícaa, pasa á sección 3.
Uff, hai que ir freando, as primeiras impresións poden ser enganosas, pasa á sección 9.

[14]
                Os baños son un asco, hai algo pastoso no chan e prefires non pensar en que demo pode ser. Porén un borracho cabrón acaba de che vomitar por riba. Fantástico! Será mellor que saias a tomar o fresco e que se che airee a roupa un pouco, porque con ese fedor seguro que espantas a Clara!

Pasa á sección 12.


[15]
                Tes a frase perfecta, de seguro que Lanzarote non o faría mellor en fronte da súa areladísima Xenebra. Pénsao ben, achégate un pouquiño máis, o xusto para que a petición ao machaca de detrás da barra lle chegue a ela segundo a enuncias coa túa perfecta dicción de neno que non sacaba as mellores notas na escola, pero era ben culto.
-Unha loira coma a da loira, para min!    

Cunha frase coma esta, de seguro que ligas, pasa á sección 4 .
Na túa cabeza soaba moito mellor que cando o pronuncias, pasa á sección 3.

[16]
                Levades catro horas falando e seguiredes. Xa pasáchedes polo bar da esquina, o after da baixada ao Carrefour e agora indícache que non estaría mal seguir coa conversa na súa casa, cun riquísimo café de pota e unha partida ao Carcassone. É perfecta.















04 marzo 2014

No café

   Coma sempre rodeado de xente, coma sempre sorrindo e respondendo coa locución verbal e adverbial adecuada a todas as preguntas, rogos e suxerencias da súa audiencia. Coma sempre destilando en sociedade esa imaxe efímera en contraste cos seus instintos carnais, tan terrenais que farían arrubiarse á mesma serpe, pois a árbore que ela gardaba estivo sempre aos seus pés. 

Ela mírao desde a barra, pedindo un con leite para levar. Unha coma esquiva no cartaz da entrada manifesta que naquel rancio establecemento, cubil da burguesía de posguerra e hoxe tomado por estudantes, funcionarios e outra xente de mal vivir, dispoñen de café con leite e, para levar, leite de soia e pan integral. Malia tentación de seguirlles o malogrado xogo lingüístico e pedir leite e pan, opta pola corrección do ignorante calmando os berros pola xustiza gramatical coa beleza da paisaxe dese anaquiño de pel seu que lle liga o pescozo cos ombreiros ao abeiro dun sueter gris de cachemir. 

No fondo quere que que a mire, que a vexa, que lle devolva esa ollada de contido desexo, de dozura que non amarga ningún café, e como sentindo a lapela do proído dos seus ollos verdes nese mi minúsculo anaquiño de pel exposta, el vira a cabeza cara a súa dirección e saúdaa cun sorriso. 

- Como estás?
- Ben -responde ela, tapando o vasiño de papel de ouvidas-. Imos tirando. Xa vexo que ti estupendo, telos encandilados, non che quitan ollo.
El escúdaa das miradas alleas co seu corpo, que xa non é apolíneo e tampouco importa. 
-Non é para tanto, xa sabes que non é o mesmo sen ti.
-Claro, claro. Iso nos dis a todos. A ver se quedamos para tomar unhas cañas un día destes e o demostras.
 Velaquí vai o seu órdago a grande, sen esperanzas de gañar a man pero con valentía.
- Cando queiras. 
É unha aposta que non pode predecir, un todo ou nada que a desnuda até os ósos da ialma e que chama a procurar a súa calor nunha aperta tímida que non quere ser recatada. Porén presiona os seus dedos forte contra as cóstas de el mentres recolle as dedas e conta mentalmente até dez, abusando da cortesía do que non a repudiará en público antes de soltalo. Dez segundos, dez, que enchen as súas vísceras todas de gozo e soltan amarras dos músculos da súa columna nun mar de absoluta relaxación. Dez segundos, dez, nos que baleira a vaina do seu corpo para sobresaturala coa esencia desa pel que a chama, e dez segundos, dez, nos que non se miran aos ollos polo medo, fundado, a deter o tempo.

Volta o rebumbio do bar. Volta o son monótono e disharmónico da tragaperras e o frufrú dunha rolla a fregar o mostrador. Sen miralo, escoita a súa despedida, sostendo un fervente café que xea as mans e calando o bruar de tambores de guerra na gorxa.


-Merquei pescada para a cea. Fágocha á romana?

20 febrero 2014

Insomnio e producción literaria en galego

   O que me fai falta a min, tendo unha criatura de poucos meses ao meu cargo, é ter insomnio. Será culpa miña por pórme a ler cando tiña que estar a durmir. Miña e de Xabier López que chiou unha pregunta que leva a dar voltas e voltas no meu maxín día e medio (e iso que aínda me pasei bastante a contestar a ese chío). Miña, de Xabier López e de Francisco Castro que fai obradoiros nos que di que o mellor momento para escribir é de noite, cando todo está en silencio nas casas cheas de barullo. Efectivamente, a culpa vai ser de todos eses factores e vou deixar de falar de culpables porque acabarei mentando a anécdota de Antonio Gala escribindo co dedo do pé e non porei máis que tentar emular a un chimpancé avanzado dos de O PLANETA DOS SIMIOS.
  
    O caso é que, a raíz dunha entrevista a Manuel Bragado (editor de Xerais), o narrador Xabier López López propuña a seguinte reflexión:


E alá vou eu a meter a zoca e continuar con esta outra pregunta, que recibe a súa correspondente resposta:



   E así é como eu lembro o principio da fin da miña calma mental. Malia ter publicado algún chío a continuación deste intercambio, o bule-bule na miña cabeza non parou desde que abrín a caixa de Pandora ao facer esa pregunta e, sobre todo, desde que vin a resposta de Xabier.  Indiscutiblemente é un debate que non me corresponde, non son editor e o pouco que entendo do traballo de edición foi aprendido a través de entradas no blog do devandito Manuel Bragado, sendo que sempre me chama moito a atención, xa desde fai tempo cando conversara cun editor de cómic e me dixera que unha tirada de 1200 exemplares era unha tirada arriscada (e estamos a falar no ámbito nacional), o escaso número de exemplares literarios que se venden, tanto da literatura galeta como da literatura en xeral, neste estado. Pero centrémonos na literatura galega. 

     A mín encantaríame crer que un altísimo porcentaxe de xente da miña xeración e incluso de xeracións de máis idade le en galego. Pero non é certo. Pódome enganar, podo vivir na miña caixiña de ilusión e dicir, como Marina le en galego, a xente da súa idade (que  moitos foron galegofalantes até chegar á escola onde lles ensinaron o idioma da verdade e que "los pagaros de Juadalagara tienen la jarjanta llena de trijo") debe atoparse cómoda lendo en galego. E non é así.
     Tamén me gustaría pensar que na miña xeración, que xa tivemos clases de galego e mais de literatura galega, se crearon neolectores do galego e, por que non? Lectores en xeral. Pero non. Tampouco me podo fiar do meu círculo de coñecidos e amigos, sendo a meirande parte deles lectores moi poucos len en galego. E aínda así, nós vivimos xa este sistema educativo no que nas clases de literatura había que ler, obrigatoriamente, unha ou dúas obras ao ano. E coido que aquí ven o momento onde a eterna dúbida me asalta á hora de buscar unha solución á pregunta de Xabier, porque nós tamén chegamos a aborrecer obras que nos mandaron ler en galego. 

      Debería a producción literaria facerse segundo as querencias dun público adulto ou segundo as querencias do público que agora aniña en secundaria?

        É unha cuestión devastadoramente dificil. Por moitas voltas que lle dou non atino a encontrarlle xeito. Coma nos problemas de ciencias, poderíamos simplificar e tratar só unha parte do mesmo (por exemplo reducindo un sistema de tres dimensións a unha soa, para ver, a lo menos, como se comporta) e nen así dou cunha resposta que me satisfaga (sexamos serios, non son tan presuntuosa como para pensar que eu soíña podo atopar o santo graal dos problemas ou das metas da edición en galego, o único que tento é acougar as miñas inquedanzas). Malia todo (usaría un porén pero aínda vou no capítulo dous de CADEAS e non sei moi ben como empregalo) a opción "doada" de dicir que ambos aspectos da literatura teñen que estar coidados e presentes, semella a mellor. Digo doada porque parece que chegamos a un acordo no que ninguén gaña e todas as partes teñen o seu anaquiño de pastel, no obstante, se coidamos a edición de literatura infantil e xuvenil e a edición e produción de obras para un público adulto que demande un puntiño máis de... "calidade" (non me gusta empregar esta palabra, réstalle valor á obra LIX, empregemos mellor "chicha" moito máis informal pero respetuosa e todos entendemos ben o que quero dicir, non? Pois agora lean "chicha" en lugar de "calidade") pronto veremos que ambas tarefas supoñen un titánico esforzo de selección. 

           Desde o meu modesto punto de vista, a LIX do noso país é excelente. Pode que se acerte coas inquedanzas do mercado de secundaria ou non, ou que só se acerte con parte das inquedanzas do mercado de secundaria, pero está coidadísima. Obras, por citar as que eu lin, que non son moitas xa que non só de LIX en galego vive a Anna, como Chamádeme Simbad, Cartas de Inverno, O agasallo de Anya, 2044, Sari soñador de mares (co que xa fai anos Martin Pawley gababa a literatura para mozos en galego), O pintor do sombreiro de malvas ou As sete mortes son excepcionais, cada unha ao seu estilo. E é certo que o lector de secundaria colle un libro obrigado coa mesma desgana co que o faciamos nós cando nolo daban. E é certo que, moitos, ao veren a foto de Agustín Fernández Paz empezan con grandes prexuizos sobre ese "señor mayor que seguro que nos habla de cosas de la guerra" e acaban encantados porque "¡el libro daba miedo!". E tamén é certo que O pintor do sombreiro de malvas é unha preciosidade pero enfádalles o final (e a quen non cando tes quince anos e queres que as historias teñan un final, que para eso mercaches o libro e estudaches en língua que as historias teñen unha presentación, nó e desenlace! U-lo desenlace? A ese libro aínda lle quedan un par de páxinas para se desenlazar como é debido). E é certo que en As sete mortes, o día antes do exame, era interesantísimo e non se pode mirar o whatsapp da clase porque hai xente que vai aidantada e che reventa a trama. Ao fin e ao cabo, non son tontos, só son máis novos que nós. Non precisan que lles suavicen a realidade ata enmascarala, precisan, como todos, que lles conten unha historia. E xa está. Tan simple e tan sumamente complicado.
              
               Pero que pasa cando ao alumnado de secundaria se lles prescribe, case coma se o sistema educativo fose un médico de cabeceira, un deses "libros de portada "como violeta" ou dos que teñen o lomo de cores e fotos que ocupan toda a portada? (Hai máis editoriais, ben o sei, pero os xigantes son os que son). Pois poden pasar dúas cousas, poden atopar a Agustín Fernández Paz que xa lles deu medo o ano anterior e, como é coñecido, dánlle unha oportunidade e moito lles gusta (en xeral, que todo isto son xeneralidades, non perdamos o fío do que se está a comentar) ou poden atopar con Marcos Calveiro (que tamén o leron, que bonito o pintor! que pena de final!) e ler un Settecento que aborrecen porque, se ben ti, lector experimentado, o disfrutas enormemente e pasas dous terzos do libro dicíndolle mentalmente ao autor "vasma xogar deste xeito, non si?" e, zasca! Alá vai el e cha xoga, un lector, aínda avezado, de secundaria pasa páxinas pensando que Vivaldi é un coñazo e que de quen está a falar cada vez que cambia de voz narradora. Ao final, non o disfrutan. E que? Non é un libro pensado para eses outros lectores? Para os que buscaban máis chicha? Pois ben está o que ben parece. Probablemente, se conseguimos que estes lectores sigan a ler, dentro duns anos gustarán de Seteccento, e ata de Festina Lente! (Que decepción! Co que me gusta a min ese libro e o pouco que enganchou ata aos lectores máis espelidos de 1º de Bach), ou de As voces baixas (como levo desde o verán pasado sen atreverme a ler o último capítulo non comentei que lles parecera, xa sabedes, polos spoilers -Marina vaime matar un día destes-). 

                    O cultivo de ambos estilos paréceme lícito e totalmente necesario. Incluso no ámbito dos lectores que somos un pouco máis "gafapastosos" eu recoñezo que, moitas veces, non che apetece ler un libro que goce desa densidade na historia ou no emprego da linguaxe. Seguindo co responsable desta semente que agroma na miña cabeza, fai uns días que eu empecei CADEAS e, sendo realista, vou tardar moito tempo en acabalo porque nestes momentos da miña existencia non gozo da calma que preciso para saborear un libro así do xeito que merece (e probablemente pase todo este tempo con ganas de mercar leite condensado). Non quere dicir que non o disfrute, pero si que non podo enfrontarme a el como querería. Hai momentos da miña vida nos que me apetece maís perderme nunha trepidante historia chea de intriga e xeniais fantasmadas como Os fillos do mar (que tamén tivo moito éxito no estudantado) ou nos que só me apetece ler novela negra, ou incluso LIX (se vos fixades, nos libros pon a partires de... non pon a idade á que xa non es apto para lelos).


                     E agora, sen xeralizar, outro punto que complica esa resposta é o seguinte. Asumamos que a literatura camiñara cara unha dictadura das preferencias dos alumnos de secundaria. Unha recomendación que unha alumna (brillante, marabillosa e encantadora) de secundaria me fixo o ano pasado foi esta:




Que ten editado Galaxia en galego e foi o que eu merquei. Casi nada para a recomendación! E unha chulada de libro. Se eu, agora, a esta alumna de secundaria, lle recomendo o último libro "para adultos" que lin en galego... faimo comer. Con razón. Dirame que a historia non se sostén, que os personaxes parecen maniquíes estereotípicos e que o único que o convirte nunha historia "para adultos" son un par de pinceladas de brutalidade dunha realidade dos trintaetantos que, despois de todo, non é tan transgresora como parece. É maís, se o merca, diríame que un libro que custe entre 15 e 22 euros (que son moitos cartos) ten que ofrecer algo mais e, de seguro, me preguntaría que en que están a pensar os que publican eses libros. Non ven que despois non vou querer mercalos porque xa me enganaron unha vez? E eu tería que estar de acordo con ela. E eu non podería explicarlle por que libros que deberían ser LIX se visten cos traxes dos seus pais. (E non, non vou dicir cal é, pero por si acaso, sendo que lle dixen a Pedro Feijoo que lle faría unha crítica pormenorizada do seu libro por mail: NON ESTOU A FALAR DE A MEMORIA DA CHOIVA -Ese podes lelo, Ana-).

         Debemos deixar que o estudantado de secundaria marque o canon? 
         Do que lle gusta ler a eles, indudablemente.
     Debemos deixar que o estudantado de secundaria marque o canon para público ávido doutras experiencias?
          Non, para iso se debería coidar con mimo a liña editorial nas coleccións que se fan.

       Porque, non esquezamos, que tentamos crear lectores e lectores que, eventualmente, amen o libro e o merquen tamén. Por propia supervivencia do sistema editorial! Ou senón quen vai poder pagar aos contacontos para contaren historias? Pero un prezo entre 15 e 22 euros é un prezo alto, e o consumidor, nunha era coma a nosa, pide que unha liña de produtos sacados ao mercado teña un standard de calidade (aquí si que vou usar a palabra) alén dos gustos dos diversos colectivos aos que poida ir dirixido. Xaora (esta si me atrevo a usala, a ver...) non seriamos lectores de galego sen os profesores de galego que nos obrigaron a ler libros na língua, nen as feiras nas que os autores falan da súa obra con agarimo e paixón e nos animan a gastar eses 15,16... 22 euros sen remorsos.



 
  

16 febrero 2014

A ver se isto de internet serve para obrar milagres na memoria

BÚSCASE

   Muller belida, que o seguirá sendo, que unha vez tivo o pelo longo e rizo. Deu clase de galego a principios dos noventa no colexio Marista Santa María de Ourense. No curso 93-94, na titoría de Alfredo, púxonos o corto de Chano Piñeiro "Mamasunción" e, por esa e moitas outras cousas, marcoume coma persoa e fixo que tivera menos medo do que rezaban as mentes dos que non están tolos a entrar no mundo da fantasía. Unha vez, nun entroido, disfrazouse cun traxe veneciano, que dixo que me emprestaría un día. (Tranquila, non a busco para llo pedir).

RAZÓN
   Agradecerlle as redaccións semanais e as lecturas en público con Sabela (que sempre escribirá moito mellor can min)

12 febrero 2014

Se ha encontrado un grito de placer de mujer emitido ayer a las 3 de la mañana

La culpa es de Francisco Castro, que es un gran escritor, mejor maestro y estoy segura de que inmejorable persona, que en su Taller de escritura nos retó a escribir una nota que podría aparecer en la pared de un ascensor o en un portal y, una vez hecho esto, preguntarnos qué había pasado para que esa nota cobrase vida. Obviamente, esta no es mi nota, escribir la historia de tu propia nota tiene poco mérito, porque ya la conoces cuando escribes la nota, esta es la nota brillante, genial y maravillosa de otro de los alumnos del curso (un escultor). Como su "padre" es un artista creí que sería buena idea darle vida a su creación así que me bajé al portal y dejé esto...

Y aquí, por si os interesa, os dejo mi versión del "qué pasó":

   Nadie quería reclamar el grito perdido. Solo y un poco lastimero yacía inerte bajo un guante de lana, unos anteojos y una pitillera de los Sex Pistols en el fondo del cajón de objetos perdidos de la comunidad. Era cierto, yo lo había creado.
    A sabiendas de la expresa prohibición que limitaba la emisión de gemidos, suspiros y húmedos mensajes más allá de las diez de la noche en todo el edificio, las manos de mi amante, cálidas y resbaladizas, habían forzado el desastre. 
    Pese a apretar los dientes, pese a contener la respiración, pese a la razón que en mi vida todo lo puede... lo había dejado ir, lo había liberado hasta tal punto que lo sentí huír por el patio de luces y quedarse colgado de la maceta de geranios del tercero.
    Era mío, pero nadie lo sabría.

    En realidad, hay una frase más que "termina" la historia. Pero al sabio editor le gusta más sin ella. Reverencia. :D

21 diciembre 2013

Biólogos II

"Esto es un mónologo porque si estuviéramos hablando los dos, sería un biólogo"
Le Luthiers.



      Está nerviosa. Chega vinte minutos antes da hora acordada e non pode evitar pensar que está a facer algo estúpido, sen sentido. Ao entrar ao bar, parécelle que está totalmente baleiro, que as mesas se rin dela amparándose nas cadeiras sen ocupante cun aquel de matón de instituto, cadradas, frías e crueis. Cando era pequena, a miúdo cavilaba en que chegaría o di ano que ela sería a raína da escola, pero ese día xamais parecía chegar. Sempre había alguén máis capaz, máis cool, máis interesante, que lle quitaba ese papel de ansiado protagonismo. Alguén mellor ca ela, alguén que chegaba e quedaba con todo o pack de amigos e experiencias moito antes de que saíra a poxa.
       A mensaxe do mail era bastante explícita: “Xa estou farto de todo. Non sei ti, pero eu preciso unha escusa para saír da casa. Quedamos no Sack's ás seis?” E a esa breve misiva sobreviñéronlle unha cascada de mensaxes cortas vía mail especificando vestimenta, descricións e códigos. Aínda que tería sido moito máis doado ter mandado unha fotografía, o feito de pórlle cara ao misterioso ser tras as frías letras dun anuncio era un exercicio de vaidade inútil e demasiado práctico para levalo a cabo. A pormenorizada descrición de vestimenta, sen embargo, outorgáballe un romántico cariz detectivesco ao seu encontro ; unha estridente aventura nunha vida de monotonía e despropósito social. Para lle dar máis credibilidade a escena, escolle sentarse na mesa máis afastada da porta, xunto a un dos grandes ventanais que ofrecen unha privilexiada vista da rúa empedrada e húmida, ao tempo que lle permiten cubrir as súas costas de ataques de posibles activos do KGB dispostos a disparar as súas Tulas sobre ela a traizón, vixiando a entrada da porta con aire discreto e despreocupado, mirando por riba da súa copia de “Asesinato no Orient Express” namentres busca a súa cita favorita, sen que ande a ler ningún parágrafo da novela.
       O afouto camareiro, vestido de negro de pés a cabeza e con un deses ridículos mantelos que chega desde o talle ata os nocellos, cruzándose varias veces sobre os seus cadrís de nena prepúber en procura da evolución sexual, achégase co convencemento e a firmeza dun xeneral que se sabe gañador desa batalla. Bandexa en riste, dirixe a súa fría mirada azul cara a dela, escrutando as súas razóns para encontrarse, precisamente no seu bar, co único supervivente da resistencia alemá. Por un momento Marga fantasea coa idea de que lle pregunte sobre o prezo das cebolas tras o declive do mercado de Taiwan, pero pronto a ilusión se esvaece e o único que lle escoita é a manida pregunta de se lle apetece tomar algo. A ilusión de estar vivindo unha novela de Le Carré dálle folgos para seguir adiante coa súa tapadeira e un sorriso sarcástico cruza os seus beizos, uns beizos que, no mundo das ideas, serían carnosos e suaves pero que o frío tornou secos e maltratados, e a súa resposta restalla como unha bala do 22 no pétreo corazón do hostaleiro.

-Non o pensara, sabes? Pero coido que non, non che me apetece tomar nada, a verdade.

       Un observador imparcial podería dicir que este tipo de resposta non lle agrada o máis mínimo a un currante que dá a cara ao público por un mísero salario do que, ás veces, nin vía a terceira parte despois de pagar aluguer e facturas variadas. Con todo, debía ser a primeira persoa que lle contestara algo así nos tres anos que levaba traballando no Sack's e, pese a ter visto moito, moito, pero moito, nese curre, acababa de deixalo dunha peza.

-Mira, isto é un bar.

       Por moito que tratou de que o seu comentario non soara desagradable, non había xeito de suavizar semellante observación cara un cliente que, por outro lado, parecía estar no seus cabais e saber cal era a función dos bares. Por sorte, a moza que o miraba desde detrás dun libro de tapa branda que xa vira mellores tempos, non pareceu tomalo a mal e escachou coa risa. Igual, despois de todo, si que estaba algo mal da cabeza.

-Perdoa -empezou ela- e que me fixo graza a pregunta. Quedei con alguén e non me apetece tomarlle nada, pero se te vou meter nun lío podo tomar un cortado.
-Home, entrares nun bar para sentar na mesa e ler, sen consumición, non che é moi normal, non. Un cortado, logo.
-Pero con moita leite -aclarou-.
-Con canta leite? -dado que non había ninguén máis podíase permitir facer este tipo de parvadas coa rapaza. Non tiña mal aspecto, era bastante guapiña, e tiña un aquel de sa picardía nos ollos que poucas da súa idade conservaban.
-Pois, máis ou menos, a metade de café e a metade de leite.
-Nena, iso éche un café con leite.

       Nena, nena é algo que só te chaman os teus pais o aquela amiga dos tempos de troula que resultou ser lesbiana e agora vive nas Illas torrando o seu corpo ao sol.

-Oes, mozo, coidadiño que xa non che son unha nena. -Son unha licenciada, é máis, unha doutorada, ¿saberás ti o que é un doutorado, parvo da silveira?
-Veña, muller, que non é para tanto. Logo un cortadiño con medio de leite e medio de café, non é?
-E será. -Afirmoulle Marga agora cun amplo sorriso nos beizos.
-Maaaaarchando! -Xa facía ben tempo que non lle dicía ese marchando peliculeiro a ninguén, había ser cousa da falta de traballo da tarde que se sentía máis livián, máis lixeiro e un tanto aburrido ata a chegada desta, pouco común, cliente.- Oes! -chamou por ela a medio camiño da barra. Ela mirou para el brindándolle toda a súa atención, algo que tamén facía tempo que non facía por en para ninguén.
-Dime.
-Gústache Billie Holiday?

       Dixera que si por dicir, porque Billie Holiday é un deses nomes que son un clásico e que non podes recoñecer que non escoitaches na túa vida e negar o seu coñecemento sería como dicir que non sabes cal é a trama principal de “Estraños nun tren” ou atreverse a preguntar que é iso da tecnoloxía 3G. Estas cousas, simplemente sábense, son cousas de coñecemento público e xa está.
Desde que empezara a soar Easy living a voz da diva do jazz marabilláraa coa súa profundidade e dozura e, por moito que pretendía permanecer atenta á porta por se o seu contacto do contraespionaxe chegaba, os minutos pasaban sen que ninguén aparecera polo bar e a súa mente exploraba a delicadeza de Strange fruit e My man.

-Seica non vai vir.

       O café con leite enfriaráselle de tanto agardar, e por fóra do bar as luces deran en esmorecer ata se converteren en sombras violáceas do atardecer de inverno. Billie leváraa da súa man pola ribeira do Missisipi, por pequenos locais repletos de fume e de homes e mulleres que viviran tempos interesantes, sen eles pedilo ou querelo. Por unha Nova Orleáns idealizada de rúas repletas de música jazz, vudú, caras sorrintes nas que podia estar a do mesmísmo demo e turistas amables a repartir colares de abalorios de cores para festexar unha romaría pagá de orixes pouco lembrados. Unha máis, pensaba ao escoitala, unha máis e sego a ler, unha máis e chegará. Pero non chegara, non lera, e o café que non quería seguía diante dela, a arrefriar ata o cero absoluto. Non quería dar a impresión de ser unha moza desesperada, de dar pé á pena ou a compaixón sentida por aqueles que son vítima dos plantóns e quedan co corazón roto a chorar polas esquinas porque xa non van coñecer á súa parella ideal. Por unha banda porque ela era demasiado orgullosa para amosar ese signo de fraqueza e por outra porque, definitivamente, non era o caso.

-Seica non -respostoulle cunha seguridade en si mesma que non tiña-. Tanto che me ten, polo menos saín da casa.

O rapaz ollaba cara ela cun aire de incertidume que pronto se tornou en confusión.

-O mínimo sería que che mandara unha mensaxe ao móbil, ou que tentara chamar se non ía vir, digo eu.
-Non sabe o meu teléfono.
-Vaia. Pois nada logo. Queres un café quente? Ao segundo convida a casa.
-E logo?
-A oferta dos martes.
-Hoxe é xoves.
-Martes, xoves. Todo eso dos días da semana non che son máis que convencionalismos. Queres ese café ou non?

       Con esa presentación a ver quen era o guapo que non llo aceptaba. Non serían máis das oito da tarde pero fóra era noite pecha. A maldición do inverno. Como seguía sin vir ninguén Xane sentou con ela. Ao principio non falaron de moitas cousas. Do tempo, que cada día estaba máis tolo con eses días de sol amarelo e abrasador de Setembro e esas tardes de gris e chuvia no medio do Agosto. Da música que se escoitaba agora na radio, esa colección de tonadillas e refritos de éxitos dos oitenta e samplers pasados de moda e pasados unha e outra vez por máquinas sonoras coa maxia da produción para lle taladrar a cabeza aos adolescentes que, sen mercala, a adoraban e facían dela o estandarte do sufrimento da súa vida.

-Parecemos un par de vellos amargados –dixéralle ela a metade de conversa.
-Xa non somos tan novos como quixeramos ser –respostara el, cun aquel de tristura nos seus ollos de cor carballo.
-Veña, oh. Por que dis iso? É que non ves a televisión? Os de case trinta e ata trinta e moitos sómosche a mocidade da nación.
-Seica hai sitios onde empeza a notarse un aumento de natalidade, quédache pouco para que as estatísticas muden e sexas vella.
-Daquela tamén o has ser ti. Só que, polo menos, ti terás traballo. Iso dáche un punto de confianza ante a sociedade.
-Si claro –unha certa néboa cubríralle a expresión. Se ben antes estivera caracterizada por un aquel clandestino e de complicidade con Marga, agora parecía que a súa faciana era o reflexo da pura angustia dun espírito que unha vez quixera ser libre e agora só sabía coidar das súas cadeas.

       Ela estaba xa a se arrepentir de terlle dito nada do traballo cando a porta do local forzou o fin da súa conversa, dándolle o pé a un home de mediana idade, vestido cun traxe azul escuro, ben limpo e impecablemente pranchado, camisa crema e gravata a listas. Portaba un maletín de coiro marrón escuro, grande, cargado e algo gastado nas costuras, e seguíao unha procesión de individuos que máis ben parecían o resto do particular elenco do Mago de Oz. O espantallo viña primeiro, de pelo lixeiramente longo, o bastante para resultar irreverente nunha sociedade de homes de negocio e moi pouco como para supor unha verdadeira mostra de rebeldía, e ollos saltóns, da cor dos zafiros. Camiñaba coa seguridade de saberse un alguén importante, con ese porte, adquirido ao nacer, de home que non ten que pensar nas consecuencias dos seus actos porque é un membro respetado dunha organización xerarquizada e competente. Por último entraron o león e mais a nena de Kansas. O felino, atrapado nun corpo vello que parecía manterse en pé por obra dalgún milagre desa virxe de Fátima que lle penduraba do pescozo, tiña as meixelas arrubiadas e marcadas de arañeiras de sangue apodrecida polo alcol, de tal xeito que era difícil fixarse nesa súa mirada, acuosa e lasciva, a alternar a atención entre o xeneroso escote da secretaria rubia e a pantalla do móbil, probablemente prevendo unha chamada a filas da omnisciente parienta.

      Non podía explicar por que reservara o rol de home de follalata para o presidente da comitiva. Non pasaran nin dous segundos desde que abriran a porta e Xane xa estaba xunto a eles. Saltara da cadeira coma un resorte sometido a demasiada presión e liberado no momento xusto para salvarse dun ataque á súa estabilidade laboral, coa certeza do camareiro segundón que coñece cal é o seu lugar, e partira presto a recibir os novos clientes, saudándoos polo nome. Marga só se quedara co nome do primeiro, Don Aquilino.

       Don Aquilino roubáralle a Xane. Non só a súa presenza, senón tamén o seu ser. Velo servir naquela mesa os catro Ribeiros que nin tiveran que pedir era coma ver a un Totó que medrara ata saír de escala para compracer en toda medida aos seus amos.

       Billie Holiday tivera que calar para que os novos clientes prenderan o televexo e puideran seguir o desenvolvemento dun dos numerosísimos partidos de liga que serviría para encher páxinas e páxinas de xornais sen dicir nada e adormecer as conciencias. De súpeto, o bar non era máis que outro local onda se puñan copas. Perdera todo o encanto das mañás cos funcionarios e as tardes cos grupos de estudantes máis independentes e dados á nobre arte do filosofar e o dolce far niente. Perdera o glamour do refuxio do poeta, do camiñante, do que vaga polas empedradas rúas da cidade sen saber moi ben cara a onde vai e sen ter présa ningunha. Ese halo de curruncho esquecido das rúas de Praga ou Bohemia fórase coa chegada dos letrados e, de novo, só era un bar. Un bar que pouco tardara en encherse de xente ávida do descanso do oficinista namentres ela, alí varada, cunha cunca de café baleira a lle arrefriar as mans, ficaba soa e perdida nun mar de quenllas obesas que non perderían o tempo en dar caza a un xureliño perdido e con pouco que chuchar. Cumpría marchar.

       Ergueuse con desgana e deixou que os comentarios dos deportistas lle atravesaran o tímpano e a consciencia ao tempo que apañaba o libro e máis a carteira. Pagoulle o primeiro café a Xane, ou a ese rapaz que metabolizara a Xane para dar lugar ao seguinte paso evolutivo, o homus puteadus, máis eficiente no emprego das ferramentas da hostalaría requeridas para o desempeño do seu labor, e menos cheo de amor propio.

       Collera os seus cartos sen lle adicar nin un par de palabras de despedida. Fóra, na rúa salpicada de caóticos viandantes e curiosos nenos a morrer de cansazo extraescolar, unha muller da súa idade fitaba para o interior do Sack’s a través da xanela. Alí, tesa coma un garda do Buckingham palace, dábase un aquel de tola que teima en quedar nun sitio e xa non se mover de alí xamais. Marga pensara en se achegar a ela e preguntarlle se estaba ben, pero a muller púñalle bastante medo. Nestes tempos que corren un nunca sabe a que se pode enfrontar, e os ollos desa moza eran puro carraxe. Mirándoa sentiuse presa dunha friaxe distinta, desa que entra nos ósos e non se pode matar con mantas ou chocolate quentiño.

       Dentro o espantallo fozaba no nariz lamentando a humidade do aire que respiraba, ansiosas as súas mans por atopar o doce veleno que o mantiña desperto, as neves de outono que lle aloumiñaban a ánima. Don Aquilino non gustaba de velo nese estado, afectaba á súa imaxe, así que arranxara unha entrega no baño de cabaleiros da cantina para as nove e media. En canto o seu socio aplacara o apetito marcharían do bar para tomar a penúltima na casa do Alberte, o conselleiro. A ver se alí deixaba de ver a ese raio de tola que non facía máis que seguilo por toda a cidade.