Dicotomía do borralleiro de arxila

Seica vai ser o día da nai este domingo.
Eu, agora que son nai, tamén entendo que as cousas cambian. Por exemplo...

Cando eu era nena, no día da nai agasallábase unha flor feita de macarróns e no do pai un "borralleiro" feito de arxila. Pero agora xa ninguén fuma e os macarróns teñen moitos carbohidratos, logo sería un despropósito atentar con semexante afrenta ao día a día da mesa dunha familia normal.

No meu caso, normal e galega.

Coido que hai máis familias galegas que a miña, incluso, aventuraríame a dicir, hai máis familias que falan en galego que a miña, malia non viviren en Galicia.

Total, que como os agasallos neutros son moito mellores, eu recomendo, en toda ocasión agasallar libros. Teñen un alto contido en fibra (por se alguén os quere deglutir, e ademais no almorzo en leite quente saben igualiños que un Wheatabix), adornan (se alguén os emprega para parecer culto hai unha ampla selección de títulos que todos deberiamos ter (lido), calzan unha mesa en caso de necesidade e tamén se poden ler. Ás veces esta última habilidade do ente literario é a menos valorada, pero recoñécese que sirven para ese propósito porque todos, en xeral, cando vemos a peli suxerimos que sería moito mellor ter lido o libro. Se só tiveramos tempo de ler un libro! Coa de horas que pasamos mirando para o whatsapp (incluso para asegurarnos de que efectivamente non vai, que non funciona).

E cos libros, unha divaga, porque para min os libros son máis que páxinas, máis que palabras. Non moitos o entenden, pero os que o entenden saben moi, moi ben do que falo. Son paixón.
Así que, cando alguén dubida que agasallarme, mércame libros. Algo que ata miña nai acabou aprendendo co tempo. Pechado o manifesto que deixa claro que para o día da nai, se alguén quere facerme un borralleiro o tomarei encantada pero que prefiro un libro, paso a falar das recomendacións das grandes superficies para as nais...

Velaí, todas en castelán agás María Solar. Grazas mundo. Que está moi ben, que a min María Solar moito me gusta, pero... vendo o que ofertan (e deixei de tirar fotos porque empezaban a mirarme mal pero non puiden evitar ver que na mesa de novela negra non había cartaz de "día de la madre" e aínda me quedaba unha amplísima selección de libros de cociña e coidado de plantas e xardíns) unha acaba preguntándose se non porían o de María Solar alí porque ten un neno na portada.... un orfo! E iso...iso a unha nai... chégalle!

E que sei eu? Que me gustaría vivir en galego en máis dunha faceta da miña vida. Que me gustaría crer que hai historias en galego que non teñen por que estar escritas especificamente para nais. Que cousas!
Que sei eu de nais?
Sei que cando temos medo pensamos na nai.
Sei que cando caemos pensamos na nai.
Sei que cando pensamos nas palabras que máis repetimos na nosa vida, polo menos no meu caso, adoitan ser "mamá, joder!"
Que todos temos unha historia na que a nosa nai fixo algo impresionante para que nós puideramos ser adolescentes un pouquiño máis parvos...
Que cando todo eso se xunta, e o mundo perde as cores... pensamos na nosa nai... e falámoslle en galego.
Como cando estamos no hospital.
De verdade, crédeme.
Se queredes pasar por un centro normalizador da língua, entrade a un hospital. No medo a morrer, falamos en galego, sentimos en galego.
Pero non podemos ler literatura "normal" en galego, hai moitas opcións en castelán para escoller un libro que agasallar...  Non hai unha triste mesa en galego.
Será que non hai libros en galego para encher unha mesa.
Será...

Por se hai, e queredes mercarlle algún a algunha nai invítovos a romper os esquemas das grandes cadeas comerciais e a investigardes se as vosas librerías de habituais teñen libros en galego.
Podedes, incluso, preguntarlle aos libreiros e libreiras se vos recomendan un libro en galego para agasallar á vosa nai. E cando pregunten como é a vosa nai... sede vos, e pensade en como é a vosa nai e non neses momentos de "joder, mamá!" tan habituais.

Incluso, se tedes tempo, podedes deixar por aquí algunha recomendación. Se estades a ler esto en facebook tedes etiquetadas algunhas librerías da comarca que é posible se fagan eco das vosas recomendacións e querencias.

Porque o galego é a miña língua nai. E xa queda todo dito.

Biólogos II

"Esto es un mónologo porque si estuviéramos hablando los dos, sería un biólogo"
Le Luthiers.

      Está nerviosa. Chega vinte minutos antes da hora acordada e non pode evitar pensar que está a facer algo estúpido, sen sentido. Ao entrar ao bar, parécelle que está totalmente baleiro, que as mesas se rin dela amparándose nas cadeiras sen ocupante cun aquel de matón de instituto, cadradas, frías e crueis. Cando era pequena, a miúdo cavilaba en que chegaría o di ano que ela sería a raína da escola, pero ese día xamais parecía chegar. Sempre había alguén máis capaz, máis cool, máis interesante, que lle quitaba ese papel de ansiado protagonismo. Alguén mellor ca ela, alguén que chegaba e quedaba con todo o pack de amigos e experiencias moito antes de que saíra a poxa.

       A mensaxe do mail era bastante explícita: “Xa estou farto de todo. Non sei ti, pero eu preciso unha escusa para saír da casa. Quedamos no Sack's ás seis?” E a esa breve misiva sobreviñéronlle unha cascada de mensaxes cortas vía mail especificando vestimenta, descricións e códigos. Aínda que tería sido moito máis doado ter mandado unha fotografía, o feito de pórlle cara ao misterioso ser tras as frías letras dun anuncio era un exercicio de vaidade inútil e demasiado práctico para levalo a cabo. A pormenorizada descrición de vestimenta, sen embargo, outorgáballe un romántico cariz detectivesco ao seu encontro ; unha estridente aventura nunha vida de monotonía e despropósito social. Para lle dar máis credibilidade a escena, escolle sentarse na mesa máis afastada da porta, xunto a un dos grandes ventanais que ofrecen unha privilexiada vista da rúa empedrada e húmida, ao tempo que lle permiten cubrir as súas costas de ataques de posibles activos do KGB dispostos a disparar as súas Tulas sobre ela a traizón, vixiando a entrada da porta con aire discreto e despreocupado, mirando por riba da súa copia de “Asesinato no Orient Express” namentres busca a súa cita favorita, sen que ande a ler ningún parágrafo da novela.

       O afouto camareiro, vestido de negro de pés a cabeza e con un deses ridículos mantelos que chega desde o talle ata os nocellos, cruzándose varias veces sobre os seus cadrís de nena prepúber en procura da evolución sexual, achégase co convencemento e a firmeza dun xeneral que se sabe gañador desa batalla. Bandexa en riste, dirixe a súa fría mirada azul cara a dela, escrutando as súas razóns para encontrarse, precisamente no seu bar, co único supervivente da resistencia alemá. Por un momento Marga fantasea coa idea de que lle pregunte sobre o prezo das cebolas tras o declive do mercado de Taiwan, pero pronto a ilusión se esvaece e o único que lle escoita é a manida pregunta de se lle apetece tomar algo. A ilusión de estar vivindo unha novela de Le Carré dálle folgos para seguir adiante coa súa tapadeira e un sorriso sarcástico cruza os seus beizos, uns beizos que, no mundo das ideas, serían carnosos e suaves pero que o frío tornou secos e maltratados, e a súa resposta restalla como unha bala do 22 no pétreo corazón do hostaleiro.

-Non o pensara, sabes? Pero coido que non, non che me apetece tomar nada, a verdade.

       Un observador imparcial podería dicir que este tipo de resposta non lle agrada o máis mínimo a un currante que dá a cara ao público por un mísero salario do que, ás veces, nin vía a terceira parte despois de pagar aluguer e facturas variadas. Con todo, debía ser a primeira persoa que lle contestara algo así nos tres anos que levaba traballando no Sack's e, pese a ter visto moito, moito, pero moito, nese curre, acababa de deixalo dunha peza.

-Mira, isto é un bar.

       Por moito que tratou de que o seu comentario non soara desagradable, non había xeito de suavizar semellante observación cara un cliente que, por outro lado, parecía estar no seus cabais e saber cal era a función dos bares. Por sorte, a moza que o miraba desde detrás dun libro de tapa branda que xa vira mellores tempos, non pareceu tomalo a mal e escachou coa risa. Igual, despois de todo, si que estaba algo mal da cabeza.

-Perdoa -empezou ela- e que me fixo graza a pregunta. Quedei con alguén e non me apetece tomarlle nada, pero se te vou meter nun lío podo tomar un cortado.

-Home, entrares nun bar para sentar na mesa e ler, sen consumición, non che é moi normal, non. Un cortado, logo.

-Pero con moita leite -aclarou-.

-Con canta leite? -dado que non había ninguén máis podíase permitir facer este tipo de parvadas coa rapaza. Non tiña mal aspecto, era bastante guapiña, e tiña un aquel de sa picardía nos ollos que poucas da súa idade conservaban.

-Pois, máis ou menos, a metade de café e a metade de leite.

-Nena, iso éche un café con leite.

       Nena, nena é algo que só te chaman os teus pais o aquela amiga dos tempos de troula que resultou ser lesbiana e agora vive nas Illas torrando o seu corpo ao sol.

-Oes, mozo, coidadiño que xa non che son unha nena. -Son unha licenciada, é máis, unha doutorada, ¿saberás ti o que é un doutorado, parvo da silveira?

-Veña, muller, que non é para tanto. Logo un cortadiño con medio de leite e medio de café, non é?

-E será. -Afirmoulle Marga agora cun amplo sorriso nos beizos.

-Maaaaarchando! -Xa facía ben tempo que non lle dicía ese marchando peliculeiro a ninguén, había ser cousa da falta de traballo da tarde que se sentía máis livián, máis lixeiro e un tanto aburrido ata a chegada desta, pouco común, cliente.- Oes! -chamou por ela a medio camiño da barra. Ela mirou para el brindándolle toda a súa atención, algo que tamén facía tempo que non facía por en para ninguén.

-Dime.

-Gústache Billie Holiday?

       Dixera que si por dicir, porque Billie Holiday é un deses nomes que son un clásico e que non podes recoñecer que non escoitaches na túa vida e negar o seu coñecemento sería como dicir que non sabes cal é a trama principal de “Estraños nun tren” ou atreverse a preguntar que é iso da tecnoloxía 3G. Estas cousas, simplemente sábense, son cousas de coñecemento público e xa está.

Desde que empezara a soar Easy living a voz da diva do jazz marabilláraa coa súa profundidade e dozura e, por moito que pretendía permanecer atenta á porta por se o seu contacto do contraespionaxe chegaba, os minutos pasaban sen que ninguén aparecera polo bar e a súa mente exploraba a delicadeza de Strange fruit e My man.

-Seica non vai vir.

       O café con leite enfriaráselle de tanto agardar, e por fóra do bar as luces deran en esmorecer ata se converteren en sombras violáceas do atardecer de inverno. Billie leváraa da súa man pola ribeira do Missisipi, por pequenos locais repletos de fume e de homes e mulleres que viviran tempos interesantes, sen eles pedilo ou querelo. Por unha Nova Orleáns idealizada de rúas repletas de música jazz, vudú, caras sorrintes nas que podia estar a do mesmísmo demo e turistas amables a repartir colares de abalorios de cores para festexar unha romaría pagá de orixes pouco lembrados. Unha máis, pensaba ao escoitala, unha máis e sego a ler, unha máis e chegará. Pero non chegara, non lera, e o café que non quería seguía diante dela, a arrefriar ata o cero absoluto. Non quería dar a impresión de ser unha moza desesperada, de dar pé á pena ou a compaixón sentida por aqueles que son vítima dos plantóns e quedan co corazón roto a chorar polas esquinas porque xa non van coñecer á súa parella ideal. Por unha banda porque ela era demasiado orgullosa para amosar ese signo de fraqueza e por outra porque, definitivamente, non era o caso.

-Seica non -respostoulle cunha seguridade en si mesma que non tiña-. Tanto che me ten, polo menos saín da casa.

O rapaz ollaba cara ela cun aire de incertidume que pronto se tornou en confusión.

-O mínimo sería que che mandara unha mensaxe ao móbil, ou que tentara chamar se non ía vir, digo eu.

-Non sabe o meu teléfono.

-Vaia. Pois nada logo. Queres un café quente? Ao segundo convida a casa.

-E logo?

-A oferta dos martes.

-Hoxe é xoves.

-Martes, xoves. Todo eso dos días da semana non che son máis que convencionalismos. Queres ese café ou non?

       Con esa presentación a ver quen era o guapo que non llo aceptaba. Non serían máis das oito da tarde pero fóra era noite pecha. A maldición do inverno. Como seguía sin vir ninguén Xane sentou con ela. Ao principio non falaron de moitas cousas. Do tempo, que cada día estaba máis tolo con eses días de sol amarelo e abrasador de Setembro e esas tardes de gris e chuvia no medio do Agosto. Da música que se escoitaba agora na radio, esa colección de tonadillas e refritos de éxitos dos oitenta e samplers pasados de moda e pasados unha e outra vez por máquinas sonoras coa maxia da produción para lle taladrar a cabeza aos adolescentes que, sen mercala, a adoraban e facían dela o estandarte do sufrimento da súa vida.

-Parecemos un par de vellos amargados –dixéralle ela a metade de conversa.

-Xa non somos tan novos como quixeramos ser –respostara el, cun aquel de tristura nos seus ollos de cor carballo.

-Veña, oh. Por que dis iso? É que non ves a televisión? Os de case trinta e ata trinta e moitos sómosche a mocidade da nación.

-Seica hai sitios onde empeza a notarse un aumento de natalidade, quédache pouco para que as estatísticas muden e sexas vella.

-Daquela tamén o has ser ti. Só que, polo menos, ti terás traballo. Iso dáche un punto de confianza ante a sociedade.

-Si claro –unha certa néboa cubríralle a expresión. Se ben antes estivera caracterizada por un aquel clandestino e de complicidade con Marga, agora parecía que a súa faciana era o reflexo da pura angustia dun espírito que unha vez quixera ser libre e agora só sabía coidar das súas cadeas.

       Ela estaba xa a se arrepentir de terlle dito nada do traballo cando a porta do local forzou o fin da súa conversa, dándolle o pé a un home de mediana idade, vestido cun traxe azul escuro, ben limpo e impecablemente pranchado, camisa crema e gravata a listas. Portaba un maletín de coiro marrón escuro, grande, cargado e algo gastado nas costuras, e seguíao unha procesión de individuos que máis ben parecían o resto do particular elenco do Mago de Oz. O espantallo viña primeiro, de pelo lixeiramente longo, o bastante para resultar irreverente nunha sociedade de homes de negocio e moi pouco como para supor unha verdadeira mostra de rebeldía, e ollos saltóns, da cor dos zafiros. Camiñaba coa seguridade de saberse un alguén importante, con ese porte, adquirido ao nacer, de home que non ten que pensar nas consecuencias dos seus actos porque é un membro respetado dunha organización xerarquizada e competente. Por último entraron o león e mais a nena de Kansas. O felino, atrapado nun corpo vello que parecía manterse en pé por obra dalgún milagre desa virxe de Fátima que lle penduraba do pescozo, tiña as meixelas arrubiadas e marcadas de arañeiras de sangue apodrecida polo alcol, de tal xeito que era difícil fixarse nesa súa mirada, acuosa e lasciva, a alternar a atención entre o xeneroso escote da secretaria rubia e a pantalla do móbil, probablemente prevendo unha chamada a filas da omnisciente parienta.

      Non podía explicar por que reservara o rol de home de follalata para o presidente da comitiva. Non pasaran nin dous segundos desde que abriran a porta e Xane xa estaba xunto a eles. Saltara da cadeira coma un resorte sometido a demasiada presión e liberado no momento xusto para salvarse dun ataque á súa estabilidade laboral, coa certeza do camareiro segundón que coñece cal é o seu lugar, e partira presto a recibir os novos clientes, saudándoos polo nome. Marga só se quedara co nome do primeiro, Don Aquilino.

       Don Aquilino roubáralle a Xane. Non só a súa presenza, senón tamén o seu ser. Velo servir naquela mesa os catro Ribeiros que nin tiveran que pedir era coma ver a un Totó que medrara ata saír de escala para compracer en toda medida aos seus amos.

       Billie Holiday tivera que calar para que os novos clientes prenderan o televexo e puideran seguir o desenvolvemento dun dos numerosísimos partidos de liga que serviría para encher páxinas e páxinas de xornais sen dicir nada e adormecer as conciencias. De súpeto, o bar non era máis que outro local onda se puñan copas. Perdera todo o encanto das mañás cos funcionarios e as tardes cos grupos de estudantes máis independentes e dados á nobre arte do filosofar e o dolce far niente. Perdera o glamour do refuxio do poeta, do camiñante, do que vaga polas empedradas rúas da cidade sen saber moi ben cara a onde vai e sen ter présa ningunha. Ese halo de curruncho esquecido das rúas de Praga ou Bohemia fórase coa chegada dos letrados e, de novo, só era un bar. Un bar que pouco tardara en encherse de xente ávida do descanso do oficinista namentres ela, alí varada, cunha cunca de café baleira a lle arrefriar as mans, ficaba soa e perdida nun mar de quenllas obesas que non perderían o tempo en dar caza a un xureliño perdido e con pouco que chuchar. Cumpría marchar.

       Ergueuse con desgana e deixou que os comentarios dos deportistas lle atravesaran o tímpano e a consciencia ao tempo que apañaba o libro e máis a carteira. Pagoulle o primeiro café a Xane, ou a ese rapaz que metabolizara a Xane para dar lugar ao seguinte paso evolutivo, o homus puteadus, máis eficiente no emprego das ferramentas da hostalaría requeridas para o desempeño do seu labor, e menos cheo de amor propio.

       Collera os seus cartos sen lle adicar nin un par de palabras de despedida. Fóra, na rúa salpicada de caóticos viandantes e curiosos nenos a morrer de cansazo extraescolar, unha muller da súa idade fitaba para o interior do Sack’s a través da xanela. Alí, tesa coma un garda do Buckingham palace, dábase un aquel de tola que teima en quedar nun sitio e xa non se mover de alí xamais. Marga pensara en se achegar a ela e preguntarlle se estaba ben, pero a muller púñalle bastante medo. Nestes tempos que corren un nunca sabe a que se pode enfrontar, e os ollos desa moza eran puro carraxe. Mirándoa sentiuse presa dunha friaxe distinta, desa que entra nos ósos e non se pode matar con mantas ou chocolate quentiño.

       Dentro o espantallo fozaba no nariz lamentando a humidade do aire que respiraba, ansiosas as súas mans por atopar o doce veleno que o mantiña desperto, as neves de outono que lle aloumiñaban a ánima. Don Aquilino non gustaba de velo nese estado, afectaba á súa imaxe, así que arranxara unha entrega no baño de cabaleiros da cantina para as nove e media. En canto o seu socio aplacara o apetito marcharían do bar para tomar a penúltima na casa do Alberte, o conselleiro. A ver se alí deixaba de ver a ese raio de tola que non facía máis que seguilo por toda a cidade.

NaNoWriMo 2- Cetáceos

 

      Swing mirara para ela, leváralle bastante tempo porque tiña que mirala primeiro pola banda da esquerda e despois pola banda da dereita, e ela tomara prestado ese tempo para se fixar nas curiosas liñas de tecido escuro que cubrían a pel azulada en grises imposibles do amo da batuta. Ao cabo dunha vertixinosa danza rodeando unha fosa mariña, Swing nadara con presteza por entre todos os membros do banco, agarimándoos co rebufo acuoso das súas poderosas aletadas, e entoara unha melancólica canción de ritmo e cadencia descoñecidos para ela, deixando que fosen as notas as que pendurasen da inmensa cavidade da súa gorxa e se perderan por sempre na feble memoria do mar. Co último, mais ben derradeiro, chío do tenor, comezara ela, pequena como era, a tecer a nova melodía que, desde aquel día, sería seu identificador e marcaría sen dúbida a data do seu nacemento.

 

      No contrapunto á esquecida canción de Swing, era a súa unha marea de profundidade vogal e gorentosos altibaixos sumidos en brancos contrapuntos de sal. O resto dos cetáceos escoitaran primeiro, coa atención dos que se saben en presenza dun momento histórico. Na segunda volta cada un fora engadindo unha colección de sons e, máis importante, de silencios, que finalmente completaran a nova sétima obra do banco de baleas do Nordés. E deste xeito, calmo, transcendental e  belido no seu drama ausente de dramatismo, a sinfonía ficou completa e Swing desapareceu.

NaNoWriMo1- Cetáceos

 
-->

“El cadáver de la ballena común que el domingo apareció a la deriva en la costa de Muros quedó ayer varado en un arenal de Tal, tras su periplo por la ría. El cuerpo del cetáceo de 20 metros y cerca de 40 toneladas se encuentra en estado de descomposición y está a la espera de que las autoridades decidan qué hacer con él”

El correo gallego

 

      O cadáver da balea non era nada común e, de poder respostar á infamia á que se vía sometida, diría que os mamíferos bípedes pequenos, moito máis comúns nas praias galegas cun cetáceo de vinte metros, tampouco tiñan tanto dereito a dispor dos seus restos para se fotografar canda eles como se ela fose un souvenir do areal. Mais, ao non estar no seu hábitat, pouco podía facer a maiores de abrir ben a boca na procura dunha derradeira onda de auga salgada que lle trouxera algún recordo do camiño perdido ao tornar ao fogar.

       Pouco tempo atrás andara xogando coas outras da súa tribo no mundo de abaixo, no mundo azul, cantando os doces ritmos da súa comunidade cargados de imposibles bemois e algún flotante sostido de cando en vez. Coñecía os sete cantos mellor do que coñecía o seu propio nome, ou a posición da súa aleta da sorte pois, un tras outro, desde o día do seu nacemento, día que lembraba frío e borroso, nunha bruma de verdes do Atlántico Norte, fora ela quen unira os dispersos sons do capricho de Neptuno e fiara as novas melodías para o banco que lle dera a benvida ao mundo. 

       Xaora fora tamén ese día no que coñecera a unha balea macho, xeitoso e galante, pouco máis vello do que fora a súa nai e pouco común no trato, cunha cicatriz de guerra a lle atravesar o ollo dereito de arriba abaixo, ao que todos lle chamaban Swing.

Eu escribo...

 
Eu escribo porque odio escribir.
Vouno dicir de novo, é máis, vou deixar que a tinta que me esvara polas veas latexe na xema dos meus dedos e manque a pel curtida de anos entre liñas, para deixar constancia de que escribo porque odio escribir.
A escrita mírame; cheira a celuloide seco doutro tempo, a nitrato de prata capturando o sorriso dos soños prestados que unha voz, allea á miña vontade, desgrana no meu maxían cando eu non quero. Cando ando, cando miro desaparecer o mundo nas vías do tren, cando sinto a calor das verbas de descoñecidos cercanos aloumiñándome o ventre.
Mírame a escrita, cárcer frío e seco da fala do que pode ser e, por un instate xeado no azul dun boli bic, é e será.
Mírame, e alza o queixo, digna, desafiante.
-Ódiasme? -Di.
E eu, galán subido en alzas doutros nomes, pecho os ollos e o puño e busco ser a sombra de Sam Spades ao lle respostar...
-Ódiote.
E como non podería ser doutro xeito, apértoa entre os meus brazos e bícoa coa sede dun amor prohibido e desesperado, sucumbindo á súa voz e á súa vontade.
-Ódiote, ódiote desesperadamente

Os fillos do mar

Agardo me perdoe a concurrencia desta taberna virtual, que quere ser caderno, aínda que non, de momento, de bitácora, se por un momento pensei en empezar este comentario titulándoo "As miñas lecturas do verán" e adoptando o manido estilo redactor-mecánico daquelas composicións coas que abríamos, todos, o novo curso en Setembro, na primeira clase de galego. Por sorte, xa mudei de idea, pero que conste que o de me sentir como unha nena, agora mesmo, non é casual.

Que nervos! Se é que falar dun libro que che gusta, que che gusta ben, non é cousa de leria. Empecemos pola vanidade, empecemos dicindo que, segundo me informaron, a fotografía da contraportada do autor da obra, non lle fai xustiza ningunha ao pobre autor ao que, será por esta afirmación escoitada tras levar lidas non máis de 50 páxinas do libro, automaticamente, pasei a identificar coma Simón Varela, o protagonista da obra (si, seica sae moito unha tal Mariña e sei que eu non son máis ca unha lectora, que ultimamente veño de ver que algúns seres moi eruditos veñen ás presentacións dos libros e o seu coñecemento da estrutura da obra, en xeral, non da obra a presentar, abrúmanos coa calidade, formalidade e seriedade das súas inquisitorias intervencións -ás veces pondero a posibilidade de empezar todas as miñas, tímidas, intervencións nestes actos coa tonadilla "Segundo a relevancia do descubrimento do bosón de Higgs..." e engadir  a pregunta, para axudar a este teatriño, pero, xa saben, unha, no fondo, aínda que non o semelle, é tímida- pero esa Mariña non chega a ter a consistencia que ten que ter un protagonista. Que cumpre tela alí? Pois si, pero claramente o prota é Simón).

      Entremos logo en materia, segundo a contraportada do libro:

"Simón Varela é un mediocre arquitecto residente en Vigo. Un día recibe unha chamada dunha señora da alta sociedade viguesa, Isabel Llobet, para que lle faga unha reforma nunha fonte da súa propiedade, nun pazo de Canido. Aos poucos días de comezar a reforma, Simón atopa un cofre pechado. Simultaneamente, a señora, xa maior, morre en estrañas circunstancias. A partir de aquí, o arquitecto vese involucrado nunha intrigante trama na que tamén parece estar envolta a familia da muller morta. Novela de aventuras, novela de intriga, escrita con ton humorístico, a acción de Os fillos do mar condúcenos detalladamente a través do Vigo de hoxe, cidade que en boa medida protagoniza tamén a novela. Ao tempo, a trama cóbrese cun atractivo pano histórico que nos conduce ata 1702, na Batalla de Rande, aínda que deixa tamén os seus elos na Guerra Civil española e nos tempos do nazismo alemán. Os fillos do mar é unha novela trepidante, que viaxa constantemente no tempo para atopar as claves dun presente que o protagonista precisa desvelar."

Eu, desde o punto de vista económico, desde esa morea de libros que vin desaparecer e o dificil que me foi mercar un na miña libraría habitual, coido que se pode dicir que, non sei se por fin, porque de seguro que pasou con outras novelas pero, sexamos optimistas e digamos, de novo, un libro escrito en galego, no orixinal, por un autor galego, intrépido e sagaz, é quen de acadar a etiqueta de "superventas", coma nos discos. E non sei se lle molestará ao autor (que supoño que na vida ha ler este texto) ou a aqueles que líchedes o libro e o gardades na estantería coma ouro en paño pero, en grande medida, a min este fenómeno tróuxome á cabeza obras como as de Carlos Ruíz Zafón ou Lola Dueñas, bestsellers de verán que se espallan na súa fama a través de-boca-de-lector-a-ouvido-de-lector e seguen unha fórmula máxica que nunca pasa de moda: unha historia de aventuras. E esta é unha historia de aventuras, hai un mozo de nobre corazón (un pouco chaíñas tamén), unha dama en apuros e un tesouro. O certo é que hai moitos máis elementos dos que "non deben faltar" nunha novela de aventuras e os malos son moi malos, moito, moito, moito e os bos son moi bos, pero seguindo por este lado, teriamos que soltar demasiados spoilers e tampouco é a idea. Sendo unha novela de aventuras, tampouco nos vai cambiar a vida ou a concepción da narrativa moderna! Pero, sabedes que? Non sei se a vós vos pasa, pero a min si e, ás veces, ás veces un só precisa ler un libro porque lle apetece pasalo ben, porque quere voltar a ese recuncho da infancia (velaquí o que vos comentaba de me sentir coma unha nena) onde tiñamos multitude de ocasións de disfrutar dunha historia destas características en forma de película de sábado pola tarde.

     Pero hai máis, mesturada, tecida coa delicadeza e o humor dun espíritu novo e intrépido, con esta novela de aventuras atopamos historias de xustiza, de piratas, puzzles... e o lector afeito aos videoxogos ou ás series da televisión pode, se quere, mirar con cautela e tesón o truco de maxia levado a cabo polo escritor e verlle a orella de coello tras o falso fondo da chisteira ou o tres de picas escondido na súa manga. Danse pistas, moitas, moitas pistas e, aínda en sabendas do seguinte paso, descubrilos na letra impresa é un indicible pracer: polo seu estilo fresco e desenfadado, polas referencias tan cercanas á nosa xeración (desde Jessica Fletcher ou as recurrentes imaxes cinematográficas, a eses finais de capítulo que fan que non poidas deixalo, que parece LOST! -e si, se queredes parar para durmir, o mellor é deixar un capítulo a medias, como faciamos coa serie-), polas respostas e o monólogo interior de Simón ou polo luxo de ir descubrindo novelas de intriga e aventuras en Vigo, que raio! Que sempre andamos a matinar no glamour dos Estados Unidos, ou Barcelona ou Madrid e xa é hora de termar do noso.

      Vou ir parando, non? Se sego a falar aínda vos vou rebentar a novela. Si, vou ir parando. Digamos que agardo que sega a ter o mesmo éxito que ten ata agora, que lle merque os dereitos unha mega-productora do cine e que se faga de ouro coa escrita, que traduzan unha novela galega ao inglés e que sexa número un dos best-sellers do New York Times (elementos para selo tenos) e que poidamos dicir, con máis orgullo do que se escoitou coa tal victoria da tal Roja, que ese é un libro galego, en galego e para galegos.

     Pequenas decepcións persoais neste libro: a min gústanme os personaxes con máis matices, pero xa o dixemos, é unha novela de aventuras de manual, moi ben feita. A outra decepción ven de man dos agradecementos, que fixeron que a simpática imaxe que tiña dun escritor atarecido polo medo e embutido en neopreno a explorar as covas máis recónditas da Illa de Ons se esnaquizara en mil anaquiños... ains! co romántico que é levar unha investigación in situ!

     En definitiva, merquen o libro, ou merquen libros que é para o que están. Total o IVA vai subir igual, a lo menos que teñamos tesouros que gardar nas nosas casas, sexamos electricistas ou electroduendes!

PS: Velaquí unha proba do ben que o pasei lendo esta historia (desenfocada para non estropearlle a leria a ninguén):

La genialidad de lo simple o como hacer una tortilla y creerte una buena historia

Al parecer, hacer una tortilla de patatas, en los foros y libros de cocina se presupone como una receta “simple”. Buscando en internet, he encontrado las siguientes instrucciones: necesito cuatro huevos, medio kilo de patatas, sal y un cuarto de litro de aceite de oliva. No dice nada de la cebolla, pero años de abstención de tortilla en mi hogar familiar, refuerzan la teoría de que la cebolla es necesaria en la tortilla de patatas. Siguiendo esta colección de fáciles instrucciones, se nos dice que pelemos las patatas, las cortemos y las friamos en abundante aceite (también habría que freir la cebolla), a continuación debemos batir los huevos y añadir sal, luego colar las patatas y la cebolla, mezclarlo todo, devolverlo a la sartén con una cucharada de aceite y esperar a que se cocine, siempre y cuando tengamos en cuenta que debemos darle un par de vueltas, ayudándonos, en la medida de lo posible, con un plato. Et, voilá! He aquí la tortilla.

Concidiréis conmigo en que esta receta “fácil”, realmente es una quimera. No creo que me equivoque demasiado al decir que la mayoría de nosotros, en nuestro primer intento de realizar una tortilla de patatas, conseguimos un resultado comestible pero que, a decir verdad, no tenía nada que ver con la tortilla de patatas de mamá o, si necesitamos hablar de profesionales, de la abuela. Hay un toque de calidad, de experiencia, de genialidad incluso, en estas tortillas.

En cierto modo, pensando sobre esta idea vagabunda,  y sobre algún que otro privilegio que he tenido durante estos últimos días, he podido meditar sobre el sutil, pero delicado y complejo, arte de la creación de personajes. Una historia no es historia si no tiene un buen protagonista y un ambiente creíble, ambiente en el que también tienen muchísimo peso todos esos personajes secundarios o corales, si hay más de un protagonista, que cambian los matices de lo que acontece y convierten lo mundano en lo extraordinario. Desde luego, yo no soy la más adecuada para hablar de la creación de personajes, pero sí puedo decir que, el secreto, parece estar en los detalles. Como en la tortilla, según los grandes teóricos de la narrativa y la escritura creativa, siempre podemos seguir unas pautas y, curiosamente, el nombre del personaje no suele ser determinante a la hora de su creación, la mayoría coinciden en que es un detalle más, como elegir si le echamos pimiento o no a la tortilla, sin embargo sí que insisten sobre la importancia de un trasfondo, de un bagaje cultural y sentimental que los haga creíbles, que eleve esa bidimensionalidad otorgada por las letras y las descripciones, o los diálogos, y los eleve a la tercera dimensión, que les dé profundidad. Como esas imágenes de “el ojo mágico” de entrada conocemos a los personajes de un modo idéntico, a través de una voz, sea la suya o la del narrador omnisciente, a través de una crisis, o de varias y todo nos parece un gran batiburrillo. Somos capaces de diferenciar colores y formas básicas pero no somos capaces de ver más allá, vemos los nombres, las pequeñas características generales que persiguen que seamos capaces de diferenciar a unos y otros al no poder emplear imágenes como en el cine o en los cómics, junto con las continuas referencias en cada momento a “dijo ella”, “se acarició la barbilla, encontrando la cicatriz que marcaba su cara desde los tres años”, “contestó Humberto”, etc.  Poco a poco, la historia, el lugar en el que se desarrolla, los tiempos, hacen que empecemos a difuminar a esos personajes al tiempo que encajamos toda la información que vamos aprendiendo de ellos a lo largo de la lectura, como en el dibujo, tenemos que dejar de fijarnos en los detalles, enfocar más allá e intentar ver lo que está escondido, encontrar lo que el autor nos revela entre líneas y no lo que parece obvio. Es entonces, en algún momento indeterminado, intangible, pero real, cuando, por fin, los colores, las formas, los detalles de la ciudad en la que el personaje ha crecido, las anécdotas de su vida, todos los pequeños detalles que nos parecían superfluos, se unen para crear una imagen con perspectiva, con volumen y con entidad: de personaje, llegamos a persona. Parece sencillo, pero no lo es y, al mismo tiempo, es fácil caer en la tentación de ahogar al lector con detalles, con referencias históricas, con aluviones de sentimientos y explicaciones Freudianas en las que, una y otra vez, se psicoanaliza y somete a los demás miembros del teatro de su vida al mismo tipo de terapia y que, pese a nuestros intentos, no consiguen generar esa sensación de realidad, de tridimensionalidad del objeto descrito. Otros nos llegan al corazón, se convierten en nuestros compañeros y los recordamos como si, en verdad, los hubiéramos llegado a conocer en persona.

En mi experiencia, estos personajes tridimensionales, son mágicos, especiales, impresionantes, tan redondos que es casi imposible que puedan ser reales, pero no resultan irreales en su psique, en sus motivaciones en sus experiencias. Supongo que todos podemos pensar en algún ejemplo que ilustre estas situaciones, tanto en el cómic, como en el cine o en la literatura. Dentro de mis favoritos están Al Swearengen  (de Deadwood), Jazz Maynard (de la serie homónima) y, más recientemente, Gabriel dos Mourelo (del maravilloso libro de Agustín Fernández Paz: Non hai noite tan longa).

No sé vosotros, pero yo creo que David Milch, Raule y Roger y Agustín Fernández Paz hacen unas tortillas estupendas.

Só a lectura salva

A través do magnífico e entusiasta blog de Marina, chego ao blog da profa, que, á súa vez, recupera este vídeo de @Bretemas (Manuel Bragado) e, coido, que precisamos de lle dar toda a difusión posible e de cavilar nun xeito de transformar esta iniciativa ás nosas cidades, vilas, prazas, etc. Alguén se apunta a unha lectura pública dos seus libros favoritos? Ou dos libros que, realmente, quere dar a coñecer? (Fans dos disfraces e das carautas, tamén sodes benvidos).

   

Contos Estraños e a conquista de China

Pouco a pouco, como din noutros ámbitos, con pasiños de bebé, imos saíndo e entrando dos séculos escuros. Amparados polas novas tecnoloxías, é o mundo da cultura, a lingual vai tentando conquistar, de novo, o posto que lle pertence na nosa vida, na idea dun pobo.

Como nos pequenos esforzos, a búsqueda da identidade nace da paixón, da proba, de ir máis alá, experimentando todas as estacións dunha viaxe que outros levaron a cabo moito antes que nós. E, por que non?  É posible que o Orient Express non sexa a viaxe soñada nen a máis emocionante ou espectacular do momento, pero iso non quere dicir que non podamos disfrutar de Londres, das espectaculares paisaxes de Francia ou de parar en Paris para lle tomar un café crème fronte ao Louvre antes de seguir as nosas andainas cara a codiciada Constantinópolis, ao final do camiño. Que importa que podamos experimentar a viaxe a través de plataformas virtuais e amplas guías de viaxe se, para medrar, para aprender dela, somos nós os qu etemos que ir, aos pouquiños, descubrindo a friaxe da néboa do Támesis na nosa pel, e o arrecendo da manteiga francesa ben extendida sobre un gorentoso croasán! Así, so vivimos cando experimentamos e, ese paso adiante que podemos chegar a dar, parte da necesidade de ter percorrido o camiño con anterioridade. Podemos querer explorar China pero non seremos quen sen antes chegar a Constantinopla.

Os intrépidos maquinistas e xeógrafos de Contos Estraños, fai xa un bo mangado de tempo, empezaron unha destas rutas de viaxe, abríndose camiño por paises e paraxes xa visitados con anterioridade, pero aportando a súa peculiar e persoal visión cartográfica da realidade. Coma noutro tempo, a literature busca nas necesidades da sociedade e, coma outras veces, meditan sobre a cultura do breve, do consumo inmediato e das tebras nas que sumimos os nosos temores de raza, de identidade; temores que son quen de se lembrar do sacauntos, da Santa Compaña ou de fantasear con días dun futuro non tan lonxano, nos que hologramas de vapor protagonizarán os restos da praza do Obradoiro no canto das históricas torres da Catedral.

Con este espíritu, coa idea de facer noso o que antes outros fixeron co propio, e evolucionar cara a mellora, veñen de sacar ao crudo Mercado unha colección de coleccións de título homónimo á editorial. Antoloxías de fantasia, de pulp, de terror e de agro-terror en moitos casos, vía de promoción de novos autores e da fantasia na nosa lingual e da nosa conciencia como sociedade e entidade cultural. Compendios coidados no fondo en na forma nos que, no segundo número, teño a inmensa sorte e honra de compartir tinta con estupendos contacontos, con compañeiros de compartimento ávidos de descubrir eses detalles na vida cotiá que convirten a rutina nunha xenial barbaridade. Xente coa que, todos, deberíamos chegar ata o final, e, alí, conquistar China.

Sombras famentas ...

   Seguimos con las reseñas. En esta ocasión, levemente mejorada de mi gripe malasana, seguiré escribiendo en castellano ya que, muy pronto, como podéis ver en el blog del autor, este fantástico compendio de cuentos será publicado en castellano e inglés.

    Aquellos que han tenido la suerte de adquirir el libro en O Culturgal, probablemente, lo tengan dedicado, que es una excusa como otra cualquiera para comprarse un libro, es más, la mayoría de nosoros, mitómanos anónimos, hemos comprado alguna vez algún cómic o similar en presentaciones porque, aún sin conocerlo con anterioridad, el autor del mismo nos ha caído en gracia (en mi caso he descubierto grandes tesoros como "Con acuse de recibo" de Alberto Ramos o "Hacer cómics" de Scott McCloud). Si no es así y todavía no tenéis una copia, en mi modesta opinión, este libro suponen 12 euros muy bien empleados.


      Pero, seamos sinceros. Yo, en un principio, no compré "Sombras famentas" porque el autor fuese majo, que lo es, sino pola misma razón por la que dos queridos amigos me regalaron  O mundo secreto de Basilius Hoffman por mi cumpleaños: por militancia. En este caso por una doble militancia: uno porque me encantan los libros que se venden como antologías de cuentos y además de cuentos de terror gótico (donde gótico hace referencia a un estilo determinado y bastante ligado a la literatura romántica y no a lo luminoso del arte homónimo ni a ideas peregrinas sobre la espesa negrura del alma por no poder comprarse un corsé de última moda), y dos porque, además, estaba en gallego. Así que, ya véis, sin trampa ni cartón, lo compré porque era chulo, porque lo había visto en facebook y porque, una fría mañana, lo encontré vagando en una de las estanterías de Torga y me lo traje a casa.

    Una vez comprado es necesario leerlo pero, ¡cuidado! Porque mi escenario habitual de lectura de cuentos, el autobús, resultó no ser el lugar ideal para este tipo de actividad ya que, como bien reza el prólogo, es un libro para disfrutar del terror, para saborearlo y sumirse en unas sombras que, a la vez, te dan cobijo y juegan a cobrarse ese precio robándote trocitos de cordura hasta abrir los ojos y seguir siendo un niño asustado frente a las temerosas fauces del lobo feroz.

    "Sombras famentas" es el primero de los cuentos o, en este caso, es una mini-novela. De corte clásico, salpicado de elementos actuales y con amplios guiños a los estilos mencionados con anterioridad, consigue crear lugares fantásticos a partir de espacios reales comunes, llevando al lector a preguntarse qué parte de la historia es real y cuál pertenece a la ficción, en qué lugar podemos dibujar esa fina línea de complicidad entre la percepción de lo paranormal y lo realmente sobrenatural.
    Engancha, una vez que este libro entra en el umbral de tu conciencia, engancha, y tus manos necesitan buscarlo en el bolso, o a tu alrededor, para asegurar que puedes continuar con su lectura. No tiene sentido desvelar sus secretos pero creo que es de recibo mencionar esas trazas de tríos en el ritmo narrativo, como campanandas de la media noche en tu consciencia al perderte en el mundo del autor, esa suspensión de la realidad que no exige esfuerzo, que llega de un modo lógico y buscado, natural, o esas referencias a una cultura, quizá subcultura, muy conocida por una generación perdida entre las libretas Rubio y los Smartphones.

      A título personal, mis favoritos son los relatos más científicos, en particular ese que hace que, ahora, el perder las llaves o el estuche, al no encontrarlos en el lugar donde sé que los he dejado, sienta un escalofrío recorriéndome la espalda. O esa mención a Labirynth que, indudablemente, me hace recordar que "a través de incontables perigos e indicibles penurias loitei para chegar ao castelo alén da Cidade dos Goblins. Porque a miña vontade é tan forte como a túa, e o meu reino tan grande. Non tes poder sobre min". Or...do you?

Un dedo manchado de tinta

Retomo, non sei durante canto tempo, esta idea de ir facendo reseñas das obras que vaia lendo. De seguro que non falarei de todas, pero, con certa probabilidade, parareime con algunhas que me teñan marcado de xeito especial.

   A primeira da que quero falar é "Un dedo manchado de tinta" de Manuel Portas. De entrada, este libro ten, para min, un cariz de dulzura, de importancia e de non poder ser remplazado nunca, por mor das marabillosas persoas que mo regalaron polo meu aniversario e o home marabilloso que llo aconsellou. El ben sabía, sen saber das miñas tendencias literarias, que ía ser un libro que me gustara, aínda que, ben advertida por el, tomeino con calma (a razón da calma dareina ao final).
    Manuel Portas xa me conquistara no verán con "Denso arrecendo a salgado", recomendación da sabia e, moi, moi modesta, camiño longo, e gustara moito das súas micro-historias, micro-contos dentro dunha trama argumental xeral que, máis ben, parecía un mcguffin para nos falar da historia persoal duns cantos compañeiros de SEXTO LETRAS e a súa búsqueda da felicidade. Aínda que ámbalas dúas coincidiamos en que eses personaxes estaban moi, moi sos.
     "Un dedo manchado de tinta" volta a ser unha non-novela. Non podo falar moito dela, e unha destas obras que, para decir o básico, dis cousas de máis. Pero é unha novela feita de contos, de seis contos que, como na anterior do mesmo autor ou en moitas de Fran Alonso, teñen algún nexo de unión entre eles. É unha novela de personaxes, de situacións nas que prima a visión do humano, do sentimiento e, tamén, en moitas ocasións, nas que se fala moito, ou se sinte moito, esa soidade da sociedade actual e esa soidade, esa morriña, tan propia do noso querer e entender galego. Pero, sobre todo, sobre todo o que poida dicir nesta breve reseña, é un libro moi apto para todos aqueles que escriban ou que, coma min, escriban para pasar o tempo e porque lles gusta estar acompañado de historias, da palabra escrita. Para aqueles que, sentados nun bar, son quen de mirar para alguen e inventar todo un universo ao seu redor, ou, sequera, unha chamada telefónica. En fin, un bo libro que ben merece ser lido aínda que, como se di pola blogosfera, estando en galego e non sendo LIX, sexa un libro que non lle interesa a ninguén.

O peor: a primeira edición, a que está agora nas tendas, está plagada de erros, tanto gramaticais como ortográficos. Paciencia, mozos, paciencia.

Sherlock

Sonidos de violines y lógica analítica. Sir Arthur Conan Doyle, para sobrevivir, creó un personaje que se convirtió en su condena. Un detective arisco, misántropo, excéntrico y, a todas luces, un deplorable amigo, guiado, sobre todo, por la necesidad de resolver entuertos que desafiaran a su intelecto (no cualquier tipo de entuerto, no cualquier puzzle ya que no puede ser excesivamente simple ni tan solo cumplir el propósito de mejorar la situación de un desconocido). Un personaje que, como todos los amantes de Holmes, he mimetizado y he dejado que se asiente en mi mente, con sus defectos, con sus virtudes, con sus expresiones y con sus manías. Supongo que, Sherlock Holmes, nos pertenece un poco a todos y, en realidad, no le pertenece a nadie. ¿Quién es Sherlock Holmes? ¿Qué nos autoriza a decir "este no es Sherlock" cuando realmente queremos decir "este no se parece al Sherlock al que yo he querido imaginar"? En realidad, nada. La paciencia de nuestros contertulios y el respeto que profesen a nuestras opiniones.

      Sherlock, el Sherlock de Moffat y Gattis (con G de gogó), no es un buen compañero, pero no es un mal amigo. Supongo que, como Sheldon Cooper, sería dificil convivir con él y entiendo que su personalidad, extrema, carente de sentido para muchos, egoísta y un tanto alienígena, responde a un perfil que, por muchas razones, suele resultarme bastante "intrigante".  Sea o no mi Sherlock, este es un buen Sherlock y me ha gustado empezar el año a su lado.