Dicotomía do borralleiro de arxila

Seica vai ser o día da nai este domingo.
Eu, agora que son nai, tamén entendo que as cousas cambian. Por exemplo...

Cando eu era nena, no día da nai agasallábase unha flor feita de macarróns e no do pai un "borralleiro" feito de arxila. Pero agora xa ninguén fuma e os macarróns teñen moitos carbohidratos, logo sería un despropósito atentar con semexante afrenta ao día a día da mesa dunha familia normal.

No meu caso, normal e galega.

Coido que hai máis familias galegas que a miña, incluso, aventuraríame a dicir, hai máis familias que falan en galego que a miña, malia non viviren en Galicia.

Total, que como os agasallos neutros son moito mellores, eu recomendo, en toda ocasión agasallar libros. Teñen un alto contido en fibra (por se alguén os quere deglutir, e ademais no almorzo en leite quente saben igualiños que un Wheatabix), adornan (se alguén os emprega para parecer culto hai unha ampla selección de títulos que todos deberiamos ter (lido), calzan unha mesa en caso de necesidade e tamén se poden ler. Ás veces esta última habilidade do ente literario é a menos valorada, pero recoñécese que sirven para ese propósito porque todos, en xeral, cando vemos a peli suxerimos que sería moito mellor ter lido o libro. Se só tiveramos tempo de ler un libro! Coa de horas que pasamos mirando para o whatsapp (incluso para asegurarnos de que efectivamente non vai, que non funciona).

E cos libros, unha divaga, porque para min os libros son máis que páxinas, máis que palabras. Non moitos o entenden, pero os que o entenden saben moi, moi ben do que falo. Son paixón.
Así que, cando alguén dubida que agasallarme, mércame libros. Algo que ata miña nai acabou aprendendo co tempo. Pechado o manifesto que deixa claro que para o día da nai, se alguén quere facerme un borralleiro o tomarei encantada pero que prefiro un libro, paso a falar das recomendacións das grandes superficies para as nais...

Velaí, todas en castelán agás María Solar. Grazas mundo. Que está moi ben, que a min María Solar moito me gusta, pero... vendo o que ofertan (e deixei de tirar fotos porque empezaban a mirarme mal pero non puiden evitar ver que na mesa de novela negra non había cartaz de "día de la madre" e aínda me quedaba unha amplísima selección de libros de cociña e coidado de plantas e xardíns) unha acaba preguntándose se non porían o de María Solar alí porque ten un neno na portada.... un orfo! E iso...iso a unha nai... chégalle!

E que sei eu? Que me gustaría vivir en galego en máis dunha faceta da miña vida. Que me gustaría crer que hai historias en galego que non teñen por que estar escritas especificamente para nais. Que cousas!
Que sei eu de nais?
Sei que cando temos medo pensamos na nai.
Sei que cando caemos pensamos na nai.
Sei que cando pensamos nas palabras que máis repetimos na nosa vida, polo menos no meu caso, adoitan ser "mamá, joder!"
Que todos temos unha historia na que a nosa nai fixo algo impresionante para que nós puideramos ser adolescentes un pouquiño máis parvos...
Que cando todo eso se xunta, e o mundo perde as cores... pensamos na nosa nai... e falámoslle en galego.
Como cando estamos no hospital.
De verdade, crédeme.
Se queredes pasar por un centro normalizador da língua, entrade a un hospital. No medo a morrer, falamos en galego, sentimos en galego.
Pero non podemos ler literatura "normal" en galego, hai moitas opcións en castelán para escoller un libro que agasallar...  Non hai unha triste mesa en galego.
Será que non hai libros en galego para encher unha mesa.
Será...

Por se hai, e queredes mercarlle algún a algunha nai invítovos a romper os esquemas das grandes cadeas comerciais e a investigardes se as vosas librerías de habituais teñen libros en galego.
Podedes, incluso, preguntarlle aos libreiros e libreiras se vos recomendan un libro en galego para agasallar á vosa nai. E cando pregunten como é a vosa nai... sede vos, e pensade en como é a vosa nai e non neses momentos de "joder, mamá!" tan habituais.

Incluso, se tedes tempo, podedes deixar por aquí algunha recomendación. Se estades a ler esto en facebook tedes etiquetadas algunhas librerías da comarca que é posible se fagan eco das vosas recomendacións e querencias.

Porque o galego é a miña língua nai. E xa queda todo dito.

Insomnio e producción literaria en galego

   O que me fai falta a min, tendo unha criatura de poucos meses ao meu cargo, é ter insomnio. Será culpa miña por pórme a ler cando tiña que estar a durmir. Miña e de Xabier López que chiou unha pregunta que leva a dar voltas e voltas no meu maxín día e medio (e iso que aínda me pasei bastante a contestar a ese chío). Miña, de Xabier López e de Francisco Castro que fai obradoiros nos que di que o mellor momento para escribir é de noite, cando todo está en silencio nas casas cheas de barullo. Efectivamente, a culpa vai ser de todos eses factores e vou deixar de falar de culpables porque acabarei mentando a anécdota de Antonio Gala escribindo co dedo do pé e non porei máis que tentar emular a un chimpancé avanzado dos de O PLANETA DOS SIMIOS.
  
    O caso é que, a raíz dunha entrevista a Manuel Bragado (editor de Xerais), o narrador Xabier López López propuña a seguinte reflexión:

E alá vou eu a meter a zoca e continuar con esta outra pregunta, que recibe a súa correspondente resposta:

 

   E así é como eu lembro o principio da fin da miña calma mental. Malia ter publicado algún chío a continuación deste intercambio, o bule-bule na miña cabeza non parou desde que abrín a caixa de Pandora ao facer esa pregunta e, sobre todo, desde que vin a resposta de Xabier.  Indiscutiblemente é un debate que non me corresponde, non son editor e o pouco que entendo do traballo de edición foi aprendido a través de entradas no blog do devandito Manuel Bragado, sendo que sempre me chama moito a atención, xa desde fai tempo cando conversara cun editor de cómic e me dixera que unha tirada de 1200 exemplares era unha tirada arriscada (e estamos a falar no ámbito nacional), o escaso número de exemplares literarios que se venden, tanto da literatura galeta como da literatura en xeral, neste estado. Pero centrémonos na literatura galega. 

     A mín encantaríame crer que un altísimo porcentaxe de xente da miña xeración e incluso de xeracións de máis idade le en galego. Pero non é certo. Pódome enganar, podo vivir na miña caixiña de ilusión e dicir, como Marina le en galego, a xente da súa idade (que  moitos foron galegofalantes até chegar á escola onde lles ensinaron o idioma da verdade e que "los pagaros de Juadalagara tienen la jarjanta llena de trijo") debe atoparse cómoda lendo en galego. E non é así.

     Tamén me gustaría pensar que na miña xeración, que xa tivemos clases de galego e mais de literatura galega, se crearon neolectores do galego e, por que non? Lectores en xeral. Pero non. Tampouco me podo fiar do meu círculo de coñecidos e amigos, sendo a meirande parte deles lectores moi poucos len en galego. E aínda así, nós vivimos xa este sistema educativo no que nas clases de literatura había que ler, obrigatoriamente, unha ou dúas obras ao ano. E coido que aquí ven o momento onde a eterna dúbida me asalta á hora de buscar unha solución á pregunta de Xabier, porque nós tamén chegamos a aborrecer obras que nos mandaron ler en galego. 

      Debería a producción literaria facerse segundo as querencias dun público adulto ou segundo as querencias do público que agora aniña en secundaria?

        É unha cuestión devastadoramente dificil. Por moitas voltas que lle dou non atino a encontrarlle xeito. Coma nos problemas de ciencias, poderíamos simplificar e tratar só unha parte do mesmo (por exemplo reducindo un sistema de tres dimensións a unha soa, para ver, a lo menos, como se comporta) e nen así dou cunha resposta que me satisfaga (sexamos serios, non son tan presuntuosa como para pensar que eu soíña podo atopar o santo graal dos problemas ou das metas da edición en galego, o único que tento é acougar as miñas inquedanzas). Malia todo (usaría un porén pero aínda vou no capítulo dous de CADEAS e non sei moi ben como empregalo) a opción "doada" de dicir que ambos aspectos da literatura teñen que estar coidados e presentes, semella a mellor. Digo doada porque parece que chegamos a un acordo no que ninguén gaña e todas as partes teñen o seu anaquiño de pastel, no obstante, se coidamos a edición de literatura infantil e xuvenil e a edición e produción de obras para un público adulto que demande un puntiño máis de... "calidade" (non me gusta empregar esta palabra, réstalle valor á obra LIX, empregemos mellor "chicha" moito máis informal pero respetuosa e todos entendemos ben o que quero dicir, non? Pois agora lean "chicha" en lugar de "calidade") pronto veremos que ambas tarefas supoñen un titánico esforzo de selección. 

           Desde o meu modesto punto de vista, a LIX do noso país é excelente. Pode que se acerte coas inquedanzas do mercado de secundaria ou non, ou que só se acerte con parte das inquedanzas do mercado de secundaria, pero está coidadísima. Obras, por citar as que eu lin, que non son moitas xa que non só de LIX en galego vive a Anna, como Chamádeme Simbad, Cartas de Inverno, O agasallo de Anya, 2044, Sari soñador de mares (co que xa fai anos Martin Pawley gababa a literatura para mozos en galego), O pintor do sombreiro de malvas ou As sete mortes son excepcionais, cada unha ao seu estilo. E é certo que o lector de secundaria colle un libro obrigado coa mesma desgana co que o faciamos nós cando nolo daban. E é certo que, moitos, ao veren a foto de Agustín Fernández Paz empezan con grandes prexuizos sobre ese "señor mayor que seguro que nos habla de cosas de la guerra" e acaban encantados porque "¡el libro daba miedo!". E tamén é certo que O pintor do sombreiro de malvas é unha preciosidade pero enfádalles o final (e a quen non cando tes quince anos e queres que as historias teñan un final, que para eso mercaches o libro e estudaches en língua que as historias teñen unha presentación, nó e desenlace! U-lo desenlace? A ese libro aínda lle quedan un par de páxinas para se desenlazar como é debido). E é certo que en As sete mortes, o día antes do exame, era interesantísimo e non se pode mirar o whatsapp da clase porque hai xente que vai aidantada e che reventa a trama. Ao fin e ao cabo, non son tontos, só son máis novos que nós. Non precisan que lles suavicen a realidade ata enmascarala, precisan, como todos, que lles conten unha historia. E xa está. Tan simple e tan sumamente complicado.

              

               Pero que pasa cando ao alumnado de secundaria se lles prescribe, case coma se o sistema educativo fose un médico de cabeceira, un deses "libros de portada "como violeta" ou dos que teñen o lomo de cores e fotos que ocupan toda a portada? (Hai máis editoriais, ben o sei, pero os xigantes son os que son). Pois poden pasar dúas cousas, poden atopar a Agustín Fernández Paz que xa lles deu medo o ano anterior e, como é coñecido, dánlle unha oportunidade e moito lles gusta (en xeral, que todo isto son xeneralidades, non perdamos o fío do que se está a comentar) ou poden atopar con Marcos Calveiro (que tamén o leron, que bonito o pintor! que pena de final!) e ler un Settecento que aborrecen porque, se ben ti, lector experimentado, o disfrutas enormemente e pasas dous terzos do libro dicíndolle mentalmente ao autor "vasma xogar deste xeito, non si?" e, zasca! Alá vai el e cha xoga, un lector, aínda avezado, de secundaria pasa páxinas pensando que Vivaldi é un coñazo e que de quen está a falar cada vez que cambia de voz narradora. Ao final, non o disfrutan. E que? Non é un libro pensado para eses outros lectores? Para os que buscaban máis chicha? Pois ben está o que ben parece. Probablemente, se conseguimos que estes lectores sigan a ler, dentro duns anos gustarán de Seteccento, e ata de Festina Lente! (Que decepción! Co que me gusta a min ese libro e o pouco que enganchou ata aos lectores máis espelidos de 1º de Bach), ou de As voces baixas (como levo desde o verán pasado sen atreverme a ler o último capítulo non comentei que lles parecera, xa sabedes, polos spoilers -Marina vaime matar un día destes-). 

                    O cultivo de ambos estilos paréceme lícito e totalmente necesario. Incluso no ámbito dos lectores que somos un pouco máis "gafapastosos" eu recoñezo que, moitas veces, non che apetece ler un libro que goce desa densidade na historia ou no emprego da linguaxe. Seguindo co responsable desta semente que agroma na miña cabeza, fai uns días que eu empecei CADEAS e, sendo realista, vou tardar moito tempo en acabalo porque nestes momentos da miña existencia non gozo da calma que preciso para saborear un libro así do xeito que merece (e probablemente pase todo este tempo con ganas de mercar leite condensado). Non quere dicir que non o disfrute, pero si que non podo enfrontarme a el como querería. Hai momentos da miña vida nos que me apetece maís perderme nunha trepidante historia chea de intriga e xeniais fantasmadas como Os fillos do mar (que tamén tivo moito éxito no estudantado) ou nos que só me apetece ler novela negra, ou incluso LIX (se vos fixades, nos libros pon a partires de... non pon a idade á que xa non es apto para lelos).

                     E agora, sen xeralizar, outro punto que complica esa resposta é o seguinte. Asumamos que a literatura camiñara cara unha dictadura das preferencias dos alumnos de secundaria. Unha recomendación que unha alumna (brillante, marabillosa e encantadora) de secundaria me fixo o ano pasado foi esta:

Que ten editado Galaxia en galego e foi o que eu merquei. Casi nada para a recomendación! E unha chulada de libro. Se eu, agora, a esta alumna de secundaria, lle recomendo o último libro "para adultos" que lin en galego... faimo comer. Con razón. Dirame que a historia non se sostén, que os personaxes parecen maniquíes estereotípicos e que o único que o convirte nunha historia "para adultos" son un par de pinceladas de brutalidade dunha realidade dos trintaetantos que, despois de todo, non é tan transgresora como parece. É maís, se o merca, diríame que un libro que custe entre 15 e 22 euros (que son moitos cartos) ten que ofrecer algo mais e, de seguro, me preguntaría que en que están a pensar os que publican eses libros. Non ven que despois non vou querer mercalos porque xa me enganaron unha vez? E eu tería que estar de acordo con ela. E eu non podería explicarlle por que libros que deberían ser LIX se visten cos traxes dos seus pais. (E non, non vou dicir cal é, pero por si acaso, sendo que lle dixen a Pedro Feijoo que lle faría unha crítica pormenorizada do seu libro por mail: NON ESTOU A FALAR DE A MEMORIA DA CHOIVA -Ese podes lelo, Ana-).

         Debemos deixar que o estudantado de secundaria marque o canon? 

         Do que lle gusta ler a eles, indudablemente.

     Debemos deixar que o estudantado de secundaria marque o canon para público ávido doutras experiencias?

          Non, para iso se debería coidar con mimo a liña editorial nas coleccións que se fan.

       Porque, non esquezamos, que tentamos crear lectores e lectores que, eventualmente, amen o libro e o merquen tamén. Por propia supervivencia do sistema editorial! Ou senón quen vai poder pagar aos contacontos para contaren historias? Pero un prezo entre 15 e 22 euros é un prezo alto, e o consumidor, nunha era coma a nosa, pide que unha liña de produtos sacados ao mercado teña un standard de calidade (aquí si que vou usar a palabra) alén dos gustos dos diversos colectivos aos que poida ir dirixido. Xaora (esta si me atrevo a usala, a ver...) non seriamos lectores de galego sen os profesores de galego que nos obrigaron a ler libros na língua, nen as feiras nas que os autores falan da súa obra con agarimo e paixón e nos animan a gastar eses 15,16... 22 euros sen remorsos.

 

  

Conversas co demo

Este, per sé, non é un post do blog é un retazo dunha nota feita no meu facebook persoal que, por considerala eu un tanto hilarante, vou colgar aquí para que xente que me cae moi ben pero non ten o trebello do mal que nos pon caras e estados poda rirse un pouquiño de min...

Seguindo coas tradicións de Germám Ermida (que son moi interesantes), hoxe sorprendeume soñar cunha estrana viaxe organizada. Coido que a organizara eu. Unha viaxe a un lugar con costa e lixeriamente desértico (pola paisaxe, máis que pola cantidade de xente) no que únicamente, do grupo, coñecía a Carmela e mais a Manu Mardigal (que era ademais o encargado do autobús/furgoneta wolkswagen turquesa hippy que carretaba aos integrantes da viaxe). 

Como organizadora xa fora varias veces a percorrer o tramo da costa que iamos ir ver ese día, co guía local, e mercara un ticket de grupo (de xeito que Manu pudo ir gratis). Nas miñas visitas anteriores, nas que empezaba nun peirao coroado por unha torre militar de vixiancia abandonada nunha pequena explanada de herba moura e baixa semellante á que nos atopamos antes das Catedráis, xa vira a un chinés que, cada vez que eu ía ao lugar, se achegaba máis e máis ao punto de partida da expedición. Lembro que a presenza do chinés non me chistaba porque me daba o perfil do "típico turista que agarda indefinidamente até que ben o grupo con guía e despois se acopla a eles" e lembro que tiña o pelo negro tipo playmobil e que levaba uns pantalons de pesca tailandeses verde lima (vese viaxado o chinés).

Cando empezou a expedición, dunhas escaleiras cara a praia que antes non estaban alí, empezaron a subir un cento de persoas que estaban noutra visita guiada e tiven que me apartar para deixalos pasar. Ese acontecemento fixo que o chinés, que xa estaba bastante preto nosa, se abalanzara sobre o lugar onde eu estaba e acabara atacando o pescozo de Manu con fereza e uns dentes puntiagudos tipo lamprea que non daban nada de bo rollo. Tanto o guía como os da viaxe loitamos para que non acabara con Manu, que se retorcía bastante, todo sexa dito, e tras conseguir liberarnos do chinés vimos como se convertía nunha mosca verde que fuxía de nós sin remedio algún. O guía, créndose moi especial, explicounos daquela que se trataba dun demo (cousa que aceptamos sen demasiado problema) e que parecía andar detrás de min. A min deume algo de medo todo iso, sobre todo lembrando as miñas anteriores visitas ao peirao en solitario onde o demo, antes o chinés, me miraba tan fixamente.

A visita pola zona da costa, que eu agora situaba nalgún país de Oriente Medio na miña cabeza, discurriu menos tranquila do esperado. Con torres de vixiancia, antigos castelos e ruinas moi dignas de visitar pero nas que, dalgún xeito, sempre tiñamos que atopar un elemento verde ligado a algo vivo e no que o demo me plantexaba unha loita.

A última etapa, obviamente, era unha enorme pedra moi preto da costa pero tamén no medio do deserto, encaixada entre a base de dúas montañas de tal xeito que para pasar ao outro lado da pedra e subir a ela só había dous camiños, un que parecía máis doado pero que estaba maldito (ese, segundo o guía, era mellor non collelo) e outro que parecía complexo e que non o era tanto (só había que ter claro que na escalada había unha pedra que se movía) e que levaba á cima sen problemas. A pedra, por certo, tiña forma de cruceiro naval convertido en pizarra que morrera na praia.

Como eu xa fixera varias veces o camiño adianteime ao resto do grupo. Ao chegar arriba, malia esperar non encontrar de novo ao demo, vin un pano verde fixado sobre a pedra cun libro e comprendín que esa había ser a última proba. Sobre a laxa do deserto, o demo e mais eu, discutimos sobre a crenza da persoa de Xesús de Nazaret, na que eu lle dixen crer como home e non estar moi dacordo coas interpretacións de que fose loiro e co pelo lixeiramente ondulado, sequera castaño. Na súa proba, diversos homes de pelo escuro, mais incompletos, como aparicións, desfilaron ante nós, pedíndome o demo que escollera cal deles era o Mesías. No obstante, os ollos azuis tampouco me chistaban moito, parecíanme un truco comercial, así que, ao final, acabou aparecendo o meu amigo Peter (un músico fantástico fillo de inglésa e Iraní e cunha cara de Farsi que impresiona) e decidín que ese debía ser o verdadeiro Xesús de Nazaret.

O demo desapareu daquela e Peter e eu quedamos sentados, mirando ao mar, falando de jazz e ríndonos de que, para ser o Mesías, non atinara ben co nome. No obstante, Peter levaba unha bufanda verde...

Lembranzas I

 

            Estirou a man, unha manciña miúda, gordecha, de dedos pequeniños e rosados, dediños que pouco viran do mundo, cara a deusa protectora, aquela  muller que lle contaba contos onda os xeranios e lle regalaba a última rosquilla. Pero a deusa non oira.

            Tiña un proído no pescozo estraño, unha dor que lle era allea á tose, ou á languidez da febre. Un proído ácido e afiado que lle esbaraba pola pel segundo aquel nenomaior paseaba as unllas como coitelas polo corpo dela.

            Cando puidera fuxir entrara correndo á saliña-comedor na procura do colo amigo pero, ante a súa sorpresa, a muller dos contos non for a onde ela, deixáraa soa, perdida, atarecida nese medo de ver ao nenomaior a agardala, sen présas, no corredor, lonxe da mirada dos devanceiros. Coas poucas verbas que retiña no seu vocabulario, procurara un pensamento que concentrara a desazón, a rabia, a dor ao se desprender a primeira capa, inmadura, do tenro corazón da nena do pelo oscuro e os beizos coma o sangue. Coma a madrastra, pensara. Coma ela, “mala”. E botara a chorar en silencio.

O mestre das verbas

    

Tiñan un acordo tácito, falado, meditado, tan anormal que outra xente envexaba a harmonía da súa perfecta relación na imperfección concebida nunha noite fría, como moitas na terra, de Agosto.
      El baixara do escenario, o público aclamara o seu talento na fala, na interpretación, no engano dos levar a outros mundos co poder das súas verbas e o marcado acento do sur de Vigo que adquirira coa cabezonería do que non quere perder o que a xenética lle negara pero lle pedía a ánima. Ela fitara eses ollos castaños cubertos dunha película de emoción en suspiros calados, sabéndose única nun público de centos de persoas, e cometera o enorme erro de verbalizar a revolta do seu intestino vocalizando un "quérote" adicado a aquel home empapado na suor dos focos e colgado nunha viaxe de adrenalina e glamour.
      O feitizo rompérase, ao mirala coa tristura inmensa de quen abre a porta que nunca debera ser descuberta, coa friaxe dun Barbazul moderno caendo irremediablemente no pozo das Mil Marabillas.
-Non -dixera-, non pode ser. Xa che dixen que a palabra era o meu amor. Eu podo darche o meu cerebro, mais nunca che poderei dar o meu corazón.
       E así finara un amor de conto de fadas. Sen perdices, sen grandes despedidas, só un erro de cálculo e unha mirada de decepción nos ollos dun home sabio.
       O gris caera de novo, azulado, nas pedras húmidas da cidade do Apóstolo. Ela xa non estaba alí, el doíase da cabeza, dos males de cabeza que lle otorgaran poderes místicos a un músculo de sangue quente e ritmo predicible. Sabedor de que a súa cabeza marchara con aquela rapaza feita de vento e cómplices gargalladas, notaba o pulo da morte do espíritu cada vez máis preto do corazón de atleta que latexaba constantemente, como unha condena no seu peito. E que valor terá amarte cun órgano que non pensa? Dixera entre dentes, saboreando a amargura que fortalecera a súa creatividade. Que máis ti precisabas de min que a palabra?
         Era visto, dixeran. Os homes da farándula non son de fiar, non sinten, só semellan facelo sobre o pé de madeira dunha escea. Era visto.
         Nas rúas de Compostela, ás veces, senta ao meu carón, na mesa frente a miña, cun café morno acubillado entre encalecidas mans cubertas de tinta, cos ollos cansos de mirar para adentro. Sempre só, sempre movendo os beizos nun silente cantar de electrocardiograma plano, mais, dígovolo de verdade, quen o ve sabe ben que a cabeza non para.

O segredo da física cuántica

   Todo o mundo, ou case todo, sexa por ter escoitado falar dela ou por tela visto en series do televexo coma BIG BANG THEORY, coñece, ou lle soa, a historia do gato de Schrödinger.  A ecuación de Schrödinger ten unha beleza idescriptible, e digo indescriptible, porque pese a ser grande admiradora da literatura, os misterios dunha ecuación coma esta (ou como poden ser as de Maxwell) son moi difíciles de expresar con palabras. Os misterios que encerra unha, aparentemente simple, igualdade a seren quen de se desenvolver en universos de liñas, de solucións, de aproximacións para podermos chegar a unha lene conclusión válida no eido matemático e físico (e polo tanto real), ás veces, roza mesmo a relixión e coido que, pese ao perfil daqueles que consideran aos homes e mulleres de ciencias coma serios robots do cálculo sen imaxinación, o que verdadeiramente describe a un ser de ciencias é a curiosidade e a capacidade de imaxinar solucións probables en espacios n-dimensionais, que nada teñen que envexar ao marabilloso mundo da Alicia de Carrol.

    Mais, volvendo ao noso, Erwin Schrödinger, o físico austríaco, empregou esta metáfora do gatiño pechado nunha caixa cunha cápsula de veleno para tratar de ilustrar o problema da interpretación de Copenhagen da mecánica cuántica aos sucesos da vida diaria, unha fricada como outra calquera, que obviamente, trascendendo a beleza da mencionada ecuación, decíanos que o gato podía estar:

 |vivo>

|morto>

1/sqroot2|vivo>+1/sqroot2|morto>

    É dicir, o acto de abrir a caixa para ver que pasa co gato (o acto de facer unha medida nun escenario de mecánica cuántica) automáticamente causa que ese sistema cuántico adquira, ao azar, calquera dos seus posibles resultados (gato vivo, gato morto, ou gato medio vivo-medio morto). Polo que se adoita dicir que unha medida cuántica altera o resultado desa propia medida. Visto así, sigue sendo unha flipada, verdade?

Se o video non funciona clica aquí.

    No obstante, eu veño de entender perfectamente a interpretación de Copenhagen da mecánica cuántica, e todo grazas á avoa do mestre de primaria e pintor de miniaturas a tempo parcial.

    A avoa, a señora Pura (que se chama coma a miña avoa quenpazesté), sabe moito, moitísimo, igual que moitas das avoas que adoitamos coñecer. Sabe de herbas, sabe de costura, sabe das témporas, dos paxaros, da calceta... moito. Pero a cabeciña, xa o di ela, non é o que era, así que, ás veces, cando se lle pregunta algo, hai que ter moito coidado. A miúdo, a pregunta a fai a súa filla, á que escoita con atención de meniña, bebendo das súas palabras para rebuscar no caixón da memoria ancenstral a verdadeira e única resposta ás súas dúbidas. Por exemplo:

-Mamá, como era a canción que vostede cantaba no San Antonio?

    E velaí o temos. Velaí o noso experimento cuántico da vida diaria: a avoa. Dentro da avoa están todas as respostas, as verdadeiras, as inventadas e as que son metade verdade e mentade invención contaminante das cousas que nos foi escoitando a nós, das que limos nos libros ou lle dixemos que lembrabamos das nosas parroquias. Velaí o noso misterio e esa pregunta a nosa medición. Por suposto, a medición pode orixinar unha resposta aleatoria entre:

-Boh, eu xa non me acordo! (esta é mala)

-Boh... era... Humilde i ghlorioso Antonio... (esta vai bastante ben, pero ten o risco de que alguén a interrompa -unha nova medición do experimento- e a cantiga cambie totalmente).

-(Silencio, esta é a mellor, crédeme, é a mellor).

    Se deixamos que o suxeito, ese sistema cuántico de coñecemento ancestral, nos dea o que semella o peor resultado posible, o do silencio, ao cabo, ao estarmos nos despistados, empezará a cantar a cantiga ela soíña, sen medida nosa, e, como nos di a cuántica, só a medida altera o resultado pero se non hai medida, o resultado ten que ser o verdadeiro... 

-Humilde i ghlorioso Antonio,

 ruega por los pecadores,
el santo más milagroso

 eres mitá prodigiosa (esto realmente é "heremita prodigioso" pero no elenco popular da igrexa cántase así, é o que deberon entender fai moitos anos do párroco de turno e quedou cambiado)

 ...

   Para min, esta explicación é moito máis doada de entender que a da caixa e o gato, en canto a "como unha medición pode alterar o resultado dun experimento" ou como metáfora da "interpretación de Copenhaguen á mecánica cuántica na vida diaria". Coma sempre, o saber último está nos nosos devanceiros, na experiencia dos que gardan os segredos do mundo tras unha mirada de sosego anubiada polos aniños que xa van pesando ás costas.

One lovely blog award

Saúdos a todos e todas, para o comenzo desta entrada vou copiar as instruccións, tan ben relatadas, do meu admirado Ducan O Corvo.

Este blogue de meu, o persoal, ven de ser nomeado para este curioso, sentimental e virtual galardón que tenta premiar simbolicamente a eses blogues que consultamos diariamente, dun xeito egoísta, para acadar informacións, opinións, cultura, ideas ou, cando menos, visións diferentes e enriquecedoras que enchan con algo especial os nosos paseos pola web.

Este premio é un recoñecemento que se fai entre blogueiros e está especialmente pensado para facer máis visibles os blogues e axudalos a acadar un pouco máis de popularidade. Así que, cando un blogue é nomeado, o autor deberá facer o seguinte:

-Nomear e agradecer o premio á persoa/blogue que lle concedeu a mención.
-Facerse seguidor, dalgunha maneira, do blogue.
-Responder ás 11 preguntas que se lle fai.
-Conceder o premio a 11 blogues que lle gusten, acaben de comezar, que teñan poucos seguidores…
-Facer 11 novas preguntas aos que premie.
-Informar do premio a cada un deses blogues.

      Empecemos, logo, polo principio. A persoa da que recibín o honor deste agasallo tan agarimoso é o señor Duncan O Corvo. Coñecín a Duncan a través dun relato apaixoante no número un de Contos Estranos e, desde aquel momento, convertinme en fan incondicional. Agora mesmo, a maiores dos relatos en Contos, ten unha novela fantástica, de fantasía, que compartir con todos nós, pero podedes atopar moita información sobre el e desfrutar das súas letras a traverso do seu blogue persoal: O ollo do corvo.

      O de facerse seguidor chega un pouco tarde, porque lévoo facendo desde fai moito, moito, tempo. Cousas do "parlamento dos corvos" que nos une.

       En canto ás once preguntas que fai o que nos otorga este galardón, procedo a contestar, na medida do posible, ás de Duncan:

1ª – Cal foi a primeira entrada do teu blogue?
       A verdade é que este blogue naceu coma un espello do meu blogue orixinal e persoal, agora abandoado en prol deste, por razóns tan estúpidas como complicado é o ser humano. Ese blogue, linkado na barra da dereita, foi o meu primeiro intento de seguir en contacto cos meus amigos da península namentres pasaba un dos mellores anos da miña vida en Sheffield, como estudante de Erasmus. Aínda que non lembre cal foi o primeiro post, supoño que sería unha presentación dos nervos, a alegría e a excitación de empezar unha nova aventura dentro da física e da universidade.

2ª – Que era o que te motivaba cando o creastes? Lograstes o teu obxectivo?
     A miña motivación foi manter o contacto cos meus amigos, narrar as miñas experiencias nese novo entorno e ampliar os meus coñecementos de apaixoados da escritura e do cómic, daquela os blogues estaban moi de moda e empregábanse, coido, de xeito moito máis consecuente que agora mesmo, ao non ser tan famosas as redes sociais. Coido que si que conseguín o meu obxetivo, de aí que decidira continuar con el e que lle teña certa manía a pensar que debería deixalo, aínda que xa levo moito tempo sen sacar unha continuidade con este que estades a ler.

3ª – Só publicas cousas que te gustan ou algunha vez escribistes algo que non te apetecía demasiado?
      Sempre publico algo que me apetece dicir, aínda que o que estea a publicar, no seu contido ou na súa forma, pode que non me guste demasiado, pero sempre me apetece dicilo, alomenos no momento da súa publicación.

4ª – Segues algún blogue ou a túa única visita é ao teu?
       Sego moitos blogues, a maioría están linkados no meu pero, hai moitos outros aos que chego a través do blogue de Marina Anobado, que o ten moito máis xeitoso e organizadiño que o meu.

5ª – Que cres que lle aportas á xente que te le?
        Non teño pretensións de lle aportar a xente nada máis que un ratiño entretido!

6ª – Planeas algún cambio no seu deseño/estrutura ou estás conforme co que ten?
        Non estou nada conforme, coido que o blogue precisa un cambio de cara, de forma, de plantexamento... pero aínda estou na procura dese cambio. Normalmente as vacacións e o verán adoitan para me inspirar neste senso.

7ª – Preocúpate o que os teus visitantes poidan pensar ou escribes no blogue máis para ti que para eles?
       Non, para nada. Poucos dos meus pensamentos profundos acaban no blogue, de todos modos.

8ª – Cal é a entrada á que máis cariño lle tés?
       Esta é dificilísima, pero coido que, na versión antiga, sería a de "o gato azul" e nesta nova a crítica do libro e Pedro Feijoo, pola felicidade que trouxo esa troula miña de falar sen pensar do que vira nun libro que me apaixoou desde o principio.

9ª – Se algún día tiveras que deixar de escribir no blogue, con que te gustaría despedirte?
       Cun final aberto e un bico de semicorcheas.

10ª – Tés só o blogue que mencionamos aquí ou levas varios á vez? Por que?
         Levo varios á vez, pero non coa mesma conta. A razón é que os outros están vencellados ao meu traballo e este é o meu único (con espello) blogue persoal.

11ª – Que te animou a continuar esta cadea, seleccionando os teus favoritos e contestando a estas preguntas?
          Gústanme os blogues, téñolles moito cariño e gústame descubrir novos eidos de lectura ademais de promocionar, un pouquiño se cabe, aqueles que son os meus favoritos, para que os demais tamén podan descubrilos e, se lles gusta o que ven, quedar con eles e facelos parte da súa comunidade. Tamén porque Duncan é un destes amigos virtuais que teñen moi boas ideas e ao que respeto moitísimo, polo que teño que valorar o tempo que nos adica e contestarlle coa mesma delicadeza.

E velaquí os meus blogues premiados:

-O primeiro, como non, vai para Camiño longo, pola súa enerxía, pola calidade e a tenrura das súas entradas e, porque aínda que non tivera blogue, son fan.

-O segundo para Un ollo de vidro, polo coidado e agarimo nas críticas súas de banda deseñada, moi instructivas sempre.

-O terceiro para La menor intención, porque sempre é 4 de Abril :D, e porque está moi ben que, por unha vez, leamos algo que non fale de Xapón, América, ou o mesmo estado que pisamos.

-O cuarto para... vaia, o cuarto será o primeiro que non podo dar, a maioría dos blogs que admiro xa foron nominados por Duncan e voltar aos meter no saco sería un pouco controvertido para eles, así que, coas miñas desculpas, deixareino aquí, tres seleccións das máis selectas, supoño que, dalgún xeito, indicaría que preciso buscar máis alfaias en blogs de xente e deixar de navegar polos blogues máis comerciais ou "industrializados". Apuntareime o tanto.

Do celme I

No hospital non se escoita nada agás o son dos aparellos electrónicos a ir e vir, a pitar e a che lembrar que a vida segue e a vida vaise.

Nunha cama, tapadiña, conta como se lle vai a vida e, dun xeito irónico, esa vida que se lle escorrega polos dedos tortos e arrugados de tanto vivir e cavar, esgótaselle ao tempo que se achega a data na que a súa filla veu a este mundo, como se o noso paso pola existencia da realidade fose outro empréstamo a un banco máis grande.

Non fala, como fai anos que non fala. Non choro, ou iso digo, coma hai anos que non choro, lémbraste? Lémbraste daquela vez que non querías que chorara e me falabas dunha neta túa pequena que ía vir onda ti? Lémbraste coma, na distancia, sen sabelo, nos fumos perdendo? Xa non, xa non podes lembrar nada e coido que iso está ben, gústame pernsar que nos últimos anos andaches coas túas amigas, de romería, por aí, allea ao que pasaba na habitación ao teu redor. Coa Carme do Estebo, coa Fina, tocando a pandeireta, que xa sei que non sabías, e cantando.

Lémbraste da primeira canción que me ensinaches? Bueno, igual non a min, ensinácheslla a aquela neta pequena que te ía vir ver. Non a canta moito, sabes? Non lle gusta xa cantala, pero hoxe, hoxe vaina cantar para que as mozas esteades todas xuntas, alí no palleiro, a separar o millo da folla, a rir e cantar á luz do candil, no reino que cadaquén escolle coma o seu paraíso.

Public safety announcement...

Hace muchos años ya, tuve la suerte de contactar virtualmente con un Ángel Punk. Nunca lo he visto, pero compartirmos a un amigo común de carne y hueso y, cada vez que escribe, me emociona su fuerza, su convicción y su sabiduría. Estas son SUS palabras, él lo ha vivido, y espero que os emocione un poquito (a mí me ha emocionado mucho).

Son la 0:39 y acabo de cenar. He llegado a casa a las 00:00 en metro tras abandonar Sol.

Hoy ha sido un día de aquellos en los que la emoción y la adrenalina te hacen temblar de arriba abajo. A las 18:00 horas salí del trabajo dispuesto a encontrarme con los mineros, con el 15M y con cualquiera que estuviese en aquellos momentos manifestándose en contra de toda esta basura a la que llaman gobierno, democracia, sistema o como se quiera, para mí no deja de ser una basura. Nos recortan nuestros derechos largamente luchados y batallados y que tanta sangre, dolor y vidas han costado; nos exprimen como a limones sacándonos todo nuestro jugo y más; nos mienten y roban en nuestra cara; nos desprecian como personas convirtiéndonos en productos y en masa; nos apalean, reprimen y encarcelan; nos explotan...
Todo esto lo puedo argumentar más, pero no me da la real gana. Los que no necesitan de argumentos (porque ya los conocen) les basta estas palabras y saben de lo que hablo. Hoy la demagogia y la rabia pueblan mis labios, al que no le guste que mire otros renglones más agradecidos a sus hábitos de lectura.
Llegué a Atocha sobre las 19:00, según tenía entendido (y mi hermano Dani me lo confirmó) desde allí, a la 19:30, partiría en dirección sol una manifestación en apoyo a los mineros. Llegando acalle Atocha podía oír el gentío de voces de protesta, consignas y proclamas de los que ya estaban allí. No soy bueno contando gente, muchas veces no se si yo soy uno o más, por lo que dejo los números al libre albedrío de los medios de comunicación y los informes políticos o policiales. Eramos muchos, mogollón, muchas personas allí congregadas, y a mí eso me basta. Jóvenes y no tan jóvenes, incluso perros y niños, quizá estos con menos sentido revolucionario, pero igualmente afectados por la inseguridad del presente y el futuro inmediato. Muchos, menos que nosotros, pero muchos policías antidisturbios nos flanqueaban y rodeaban; las lecheras las teníamos delante y detrás. Arados con escudos y porras y protegidos con cascos y armaduras nos miraban como indiferentes: están allí, simplemente porque les han mandado que estén... a la espera de ser activados a una orden, robots de esta basura de sistema; entrenados para y por la violencia y la represión.
Nos pusimos en marcha dirección Sol. Todo el camino por calle Atocha fue un paseo tranquilo y sin incidentes. La policía parecía haber desaparecido y nuestra columna cada vez se iba haciendo más y más grande. Banderas republicanas ondeaban a manos de jóvenes y no tan jóvenes, esa misma bandera que habla de una España diferente: donde un color, el morado, sustituye una franja de rojo, dando un significado nuevo y distinto a todo. Pancartas de protesta, banderas anarquistas (estas en especial son las que más siento), banderas comunistas, de Asturias, Andalucía...
Llegamos a Sol, no recuerdo que hora es, todo está tranquilo. La gente se concentra en la plaza, vuelven los eslóganes de "basta ya", "NO", No hay pan para tanto chorizo" a sembrar de carteles las estatuas, marquesinas, farolas... mucha policía corta las calles de acceso a Sol. Las consignas vuelan por el aire, los gritos de protesta se escuchan; las aclamaciones, aplausos y manos en alto vuelven a Sol como en anteriores ocasiones. Alguien hace explotar un gran petardo, la gente aplaude. Un bote de humo es dopositado en el suelo haciendo que todos nos apartemos atosigados por la humareda y el olor a pólvora. No ocurre nada, la gente vitorea, grita y aplaude. La policía se mantiene quieta, alerta pero indiferentes, aun no han sido activados. Sobre las 20:00 horas algunos gritos de "nos vamos al congreso" se escuchan y difunden como el humo de los botes. Parece que nos vamos al congreso. La gente comienza a movilizarse. La policía corta las calles, esperan. De pronto algo ocurre, no se bien que es, no estoy cerca, pero Sol entero comienza a correr dispersandose en todas direcciones, buscando salidas de escape. Los robots policiales han sido activados. Comienzan las cargas, los palos llueven; persecuciones y enfrentamientos. Yo, en cuestión de segundos, me encuentro pegado a una pared al lado de otras muchas personas, y eso que estaba en pleno centro de la plaza. Los antidisturbios se nos acercan, las salidas de Sol están cortadas por lecheras, antidisturbios y manifestantes que huyen o plantan cara. No podemos salir de Sol y las bocas del metro también están tomadas. Los antidisturbio llegan y nos mandan desalojar la plaza ¿hacia donde? Da igual, vete de aquí. Pero yo no me quiero ir, tengo derecho a estar allí, tengo derecho a protestar. Y no un derecho concedido, un derecho que es mío. Camino por Sol, evitando a los antidisturbios e intentando no meterme en las calles o el metro, donde son ratoneras. Un grupo de antidisturios aparece con un chaval detenido, se lo llevan a las lecheras. El resto de los robots continua su cacería por las calles, donde parece que está la batalla. Unos cuantos se quedan en Sol y nos hostigan, tratando de echarnos a los pocos que quedamos.
Un grupo aislado, de una 50 personas, se encuentran apiñados en pleno centro de Sol. Me acerco. Están cantando. Dos violinistas y una flautista tocan melodías revolucionarias mientras un coro de preciosas voces entonan las canciones. El resto escuchamos, cantamos y aplaudimos. La música es nuestra barricada. La emoción me hace presa a cada canto, a cada melodía. se eleva por encima de los ruidos de batalla, los gritos, petardos y disparos de pelotas de goma. Allí, los pocos reunidos vitoreamos las hermosas canciones, levantamos el puño y aplaudimos con fuerza. Los antidisturbios comienzan a rodearnos. Poco a poco van llegando algunos más de los que habían huido y se nos unen. Somos una isla en medio de sol, pero la isla va creciendo. Y fuera de la isla estamos rodeados de antidisturbios. Empiezan a cercarnos, me temo lo peor. Algunos de nosotros comienzan a irse, nos les culpo, yo también quiero hacerlo. Pero algo me lo impide: no me pienso ir de allí, estoy donde quiero y puedo y tengo que estar. La música suena, los cantos se elevan, los puños se alzan. Un coche de bomberos cruza Sol, nos ven y hacen sonar sus sirenas a modo de saludo. Desde los coches, los bomberos, también alzan sus puños, nosotros les respondemos entre aplausos y gritos de camadería. Durante un rato la tensión del momento se hace fuerte, tengo a los antidisturbios a mi rodeándonos, con las porras en las manos y los escudos protegiéndolos. Se palpa la carga, nos van a echar a palos. Yo no me muevo.
Al cabo de un tiempo los antidisturbios comienzan a irse de Sol, acompañados de los gritos de "VERGÜENZA" de la gente. Sol se queda con nosotros, con los pocos que quedamos. Al cabo de un rato nosotros también nos vamos. dejamos atrás un día más de ira y revolución; de orgullo, emoción y miedo.

Son las 2:05 y me voy a la cama. Mucho he dejado atrás y mucho no he sabido expresar. Un día intenso. Buenas noches

SÍ PODEMOS!!

Os fillos do mar

Agardo me perdoe a concurrencia desta taberna virtual, que quere ser caderno, aínda que non, de momento, de bitácora, se por un momento pensei en empezar este comentario titulándoo "As miñas lecturas do verán" e adoptando o manido estilo redactor-mecánico daquelas composicións coas que abríamos, todos, o novo curso en Setembro, na primeira clase de galego. Por sorte, xa mudei de idea, pero que conste que o de me sentir como unha nena, agora mesmo, non é casual.

Que nervos! Se é que falar dun libro que che gusta, que che gusta ben, non é cousa de leria. Empecemos pola vanidade, empecemos dicindo que, segundo me informaron, a fotografía da contraportada do autor da obra, non lle fai xustiza ningunha ao pobre autor ao que, será por esta afirmación escoitada tras levar lidas non máis de 50 páxinas do libro, automaticamente, pasei a identificar coma Simón Varela, o protagonista da obra (si, seica sae moito unha tal Mariña e sei que eu non son máis ca unha lectora, que ultimamente veño de ver que algúns seres moi eruditos veñen ás presentacións dos libros e o seu coñecemento da estrutura da obra, en xeral, non da obra a presentar, abrúmanos coa calidade, formalidade e seriedade das súas inquisitorias intervencións -ás veces pondero a posibilidade de empezar todas as miñas, tímidas, intervencións nestes actos coa tonadilla "Segundo a relevancia do descubrimento do bosón de Higgs..." e engadir  a pregunta, para axudar a este teatriño, pero, xa saben, unha, no fondo, aínda que non o semelle, é tímida- pero esa Mariña non chega a ter a consistencia que ten que ter un protagonista. Que cumpre tela alí? Pois si, pero claramente o prota é Simón).

      Entremos logo en materia, segundo a contraportada do libro:

"Simón Varela é un mediocre arquitecto residente en Vigo. Un día recibe unha chamada dunha señora da alta sociedade viguesa, Isabel Llobet, para que lle faga unha reforma nunha fonte da súa propiedade, nun pazo de Canido. Aos poucos días de comezar a reforma, Simón atopa un cofre pechado. Simultaneamente, a señora, xa maior, morre en estrañas circunstancias. A partir de aquí, o arquitecto vese involucrado nunha intrigante trama na que tamén parece estar envolta a familia da muller morta. Novela de aventuras, novela de intriga, escrita con ton humorístico, a acción de Os fillos do mar condúcenos detalladamente a través do Vigo de hoxe, cidade que en boa medida protagoniza tamén a novela. Ao tempo, a trama cóbrese cun atractivo pano histórico que nos conduce ata 1702, na Batalla de Rande, aínda que deixa tamén os seus elos na Guerra Civil española e nos tempos do nazismo alemán. Os fillos do mar é unha novela trepidante, que viaxa constantemente no tempo para atopar as claves dun presente que o protagonista precisa desvelar."

Eu, desde o punto de vista económico, desde esa morea de libros que vin desaparecer e o dificil que me foi mercar un na miña libraría habitual, coido que se pode dicir que, non sei se por fin, porque de seguro que pasou con outras novelas pero, sexamos optimistas e digamos, de novo, un libro escrito en galego, no orixinal, por un autor galego, intrépido e sagaz, é quen de acadar a etiqueta de "superventas", coma nos discos. E non sei se lle molestará ao autor (que supoño que na vida ha ler este texto) ou a aqueles que líchedes o libro e o gardades na estantería coma ouro en paño pero, en grande medida, a min este fenómeno tróuxome á cabeza obras como as de Carlos Ruíz Zafón ou Lola Dueñas, bestsellers de verán que se espallan na súa fama a través de-boca-de-lector-a-ouvido-de-lector e seguen unha fórmula máxica que nunca pasa de moda: unha historia de aventuras. E esta é unha historia de aventuras, hai un mozo de nobre corazón (un pouco chaíñas tamén), unha dama en apuros e un tesouro. O certo é que hai moitos máis elementos dos que "non deben faltar" nunha novela de aventuras e os malos son moi malos, moito, moito, moito e os bos son moi bos, pero seguindo por este lado, teriamos que soltar demasiados spoilers e tampouco é a idea. Sendo unha novela de aventuras, tampouco nos vai cambiar a vida ou a concepción da narrativa moderna! Pero, sabedes que? Non sei se a vós vos pasa, pero a min si e, ás veces, ás veces un só precisa ler un libro porque lle apetece pasalo ben, porque quere voltar a ese recuncho da infancia (velaquí o que vos comentaba de me sentir coma unha nena) onde tiñamos multitude de ocasións de disfrutar dunha historia destas características en forma de película de sábado pola tarde.

     Pero hai máis, mesturada, tecida coa delicadeza e o humor dun espíritu novo e intrépido, con esta novela de aventuras atopamos historias de xustiza, de piratas, puzzles... e o lector afeito aos videoxogos ou ás series da televisión pode, se quere, mirar con cautela e tesón o truco de maxia levado a cabo polo escritor e verlle a orella de coello tras o falso fondo da chisteira ou o tres de picas escondido na súa manga. Danse pistas, moitas, moitas pistas e, aínda en sabendas do seguinte paso, descubrilos na letra impresa é un indicible pracer: polo seu estilo fresco e desenfadado, polas referencias tan cercanas á nosa xeración (desde Jessica Fletcher ou as recurrentes imaxes cinematográficas, a eses finais de capítulo que fan que non poidas deixalo, que parece LOST! -e si, se queredes parar para durmir, o mellor é deixar un capítulo a medias, como faciamos coa serie-), polas respostas e o monólogo interior de Simón ou polo luxo de ir descubrindo novelas de intriga e aventuras en Vigo, que raio! Que sempre andamos a matinar no glamour dos Estados Unidos, ou Barcelona ou Madrid e xa é hora de termar do noso.

      Vou ir parando, non? Se sego a falar aínda vos vou rebentar a novela. Si, vou ir parando. Digamos que agardo que sega a ter o mesmo éxito que ten ata agora, que lle merque os dereitos unha mega-productora do cine e que se faga de ouro coa escrita, que traduzan unha novela galega ao inglés e que sexa número un dos best-sellers do New York Times (elementos para selo tenos) e que poidamos dicir, con máis orgullo do que se escoitou coa tal victoria da tal Roja, que ese é un libro galego, en galego e para galegos.

     Pequenas decepcións persoais neste libro: a min gústanme os personaxes con máis matices, pero xa o dixemos, é unha novela de aventuras de manual, moi ben feita. A outra decepción ven de man dos agradecementos, que fixeron que a simpática imaxe que tiña dun escritor atarecido polo medo e embutido en neopreno a explorar as covas máis recónditas da Illa de Ons se esnaquizara en mil anaquiños... ains! co romántico que é levar unha investigación in situ!

     En definitiva, merquen o libro, ou merquen libros que é para o que están. Total o IVA vai subir igual, a lo menos que teñamos tesouros que gardar nas nosas casas, sexamos electricistas ou electroduendes!

PS: Velaquí unha proba do ben que o pasei lendo esta historia (desenfocada para non estropearlle a leria a ninguén):

Cadros enxebres I

Veño de estar coa miña nai. Non sei que lle pasa aos que entran na terceira idade (mellor dito, ben o sei, ou creo sabelo pero prefiro ignoralo) pero a todos lles está a dar unha gana tola de voltar ao campo. Agora que a nosa aldea, a da miña nai, xa que a aldea dos pais do meu pai sempre foi considerada pola miña mente coma un niño de víboras das que era mellor evitar, acubilla a máis gatos que xente, os poucos que quedan por alí, deron en pór cartos para a creación dunha destas casas de xuntanzas, ou locais sociais, que tan de moda están pola vilas, obviamente, co gallo de festexar paparotas épicas nas que falar dos bos tempos pasados e as incertezas do futuro ao redor dun bo prato de polbo ou de carne o caldeiro (todo moi loable).

Froito dunha destas xuntanzas veño de escoitar un relato verdadeiramente enxebre, una viñeta da nosa identidade coma pais, escoitade, escoitade (ou lede, segundo vexades...)

Cando eu era pequena xa coñecía a Morocha e Balbina, eran dúas vellas da aldea amigas da miña avoa. Vellas ou, moi vellas, non sei se serían porque, como poderedes entender, cando se teñen cinco anos, todo o resto do mundo naceu, aproximadamente, coa chegada dos dinosauros e só existen dous tipos de idade para os adultos- idade pai, e vello, vello vello.  Morocha e Balbina, eran irmás, eso entendíao á perfección, e, entre as dúas, tiñan tres fillas. Aquí empezba a haber certa confusión que só parecían entender os maiores, de calquera idade, pero que podíamos aceptar sen nengún problema. Pola súa banda, cadansúa filla tiña algún retoño. Recapitulando, na casa de Morocha e Balbina había, no verán, moitos nenos, uns viñan de Madrid e falaban dun xeito ben pretencioso, outros viñan de Ourense e falaban ben pero eran bastante marisabidillos e tamén había tres nais. O problema de identificar cada nai con cada fillo caía fora das miñas posibilidades e, como non, o máis dificil todavía de identificar cada neto con cadansúa avoa semellaba ciencia ficción. Total que dúas irmás, tres fillas, tres xenros, uns cantos netos e ningún avó. Raro, pero posible.

Sendo xa unha familia que moito daba que falar nunha pequena aldea do norte de Ourense, Morocha e Balbina eran dúas irmás de armas tomar, de feito, estaban toooooooooodo o día a discutir. Balbina tiña dúas vacas e Morocha era máis de ter unhas cantas ovelliñas, Morocha gustaba da xente, de falar con ela, de crear vínculos coa comunidade e Balbina,  máis afeita a levar o peso dos traballos do home da casa, era tan agradable coma os toxos dos que tanto gustaba rozar. Morocha pasaba amplas tempadas de solaz en Madrid, coa súa filla, e Balbina pasaba as fins de semanas a discutir coa súa, que sempre viña a vela aínda que, segundo a súa nai, nunca fixera nada ben.

Co tempo, e coas longas explicacións da miña nai, empecei a entendelas e a comprender o entramado do núcleo familiar. Morocha estivera casada, tivera unha filla primoxénita e, durante o embarazo da segunda, morréralle o marido. Balbina non, Balbina tivera unha nena de solteira e, en viuvando a súa irmá, acolléraa de novo na casa. Do pai da criatura de Balbina nunca na aldea se chegou a falar, en parte por respeto e en parte (en maior parte) polo medo suscitado pola muller, menuda e delgada, que adoitaba levar a fouce a onde quixera que fose.

E pasou o tempo. Pasou tanto tempo que agora xa son realmente vellas, e siguen a vivir xuntas, compartindo as penurias e as alegrías da paga que lles chegou, tras moito sacrificio, froito daquela cruz que era pagar "a agraria". Paga que fixo posible que remodelaran a cociña, as habitacións, a balaustrada do balcón que estaba caendo... Malia todo, con todos os cambios que viron os seus ollos da cor do centeo, hai unha cousa que nunca, xamais, deixaron de facer: discutir. Discutían por todo e durante anos e anos seguiron discutindo. Viven discutindo, incapaces de compartir o mesmo espazo de tempo por máis dun par de minutos, incapaces de chegar a un acordo de mínimos, a unha paz forzada que harmonice a súa casa. Nestas discusións, a miúdo, vese envolta moita xente e, a máis recente, unha desas fillas misteriosas que xa non sabemos moi ben a quen pertence. Ao non poder identificala coa súa nai, chamémoslle Esperanza.

Esperanza é un nome ficiticio, obviamente non ten moita xa que a súa situación é unha desfeita. Tal e como se ve, soa, abandoada polo que foi o seu marido e case tan vella coma a súa nai, resolve ir pasar uns días á aldea, amparada na idea de que estas xuntanzas dos que antes compartiran a escola da parroquia, lle ha mellorar o ánimo. E así, logo dunha boa paparota, a clase do 72 sae a pasear polas leiras, a mirar para os marcos, a rir rememorando a historias que lles roubaran aos vellos emigrantes cando retornaban de Francia, Alemaña ou Arxentina. Por alí van, rindo, non querendo mirar cara os lameiros conqueridos pola xesta, cando un deles mira para Esperanza e dí:
-Esperanza, ese eido non é de túa nai?
-É.
-E logo, como lle tedes sementado mitade de millo e mitade de patacas?
Esperanza suspira, se eles souberan a bomba atómica que detona todos os días na súa casa!
-Por que che parece, ho? A metade son patacas, porque son as patacas de Balbina, e a outra millo, porque é o millo de Morocha. Están tan mal da cabeza, que até na colleita teñen que separar que é dunha irmá e que é da outra.
-Home, tanto non será.
-Ai non? Sabes o Regueiro?
-Sei
-Pois no Regueiro a metade ten as patacas de Morocha e a outra metade o millo de Balbina.
-Válgame Deus!
-Pero a cousa non queda aquí, non! Son tan incapaces de se entender que agora téñeno todo divido, até na casa: as patacas, o millo, o leite, os tomates... A última neura é que comen en cociñas distintas!
-Como cociñas distintas?
-Pois si, a miña nai fixo facer unha cociña nova onda o seu cuarto e cada unha comen en cadansúa cociña, miña tía na de sempre, e miña nai na súa. O outro día fixen a cea na cociña de miña nai e díxenlle á miña tía, tía, veña comer que xa está a comida na mesa!
-E ela foi comer?
-Que va! Veu, colleu o seu plato e dixo "eu vou comer á miña cociña!" e alí se foi co xantar, deixándonos a nos as dúas soas na da miña nai.
-Pois vaia leria! E como fas para coller o que é dunha e o que é da outra?
-Eso é o peor, cando vas coller algo que precises, patacas, por exemplo, dislles: mamá, de que patacas collo, das túas ou das da tía?
-E ela que che di.
-Que che vai dicir? "Colle das que queiras que total é o mismo!" Están a me volver tola!

A través da música e do insomnio

    Levo bastante tempo a pensar en como retomar o blog e falar un pouquiño do que está a pasar, de centrarme, se acaso, nun post deses estraños no que rozamos o ámbito persoal. Fai moitos anos tiven que traducir unha frase en latín que dicía "as palabras voan pero o escrito permanece". Esa traducción marcoume, fíxome pensar en todo o que esa pequena actividade, que distaba de tratar da guerra das Galias, viña a significar e, co tempo, significou que me fixera bastante cautelosa co que adoito a pór por escrito, tanto no eido "real" coma no "virtual", sobre todo cando o eido virtual está a se converter nunha das máis duras realidades e o que compartimos vía whatsapp ou twitter semella máis veraz que o que dicimos á cara, mirándonos aos ollos, nas escasas situacións nas que somos quen de coincidir no tempo e no espazo.


     Dito esto, é de recibo contar que nestes momentos de plantexarme que contar no blog, en moitas ocasións, atopeime no medio dunha situación familiar pensando en como describila con palabras, en como capturar o momento coas palabras adecuadas e transmitir o que significaba ese arrecendo a tortilla recén feita para min, ou ese solpor de tranquilidade que me facía viaxar, como tantas outras veces, a un tempo, cecáis menos feliz, pero con menos preocupacións. E agora, agora que o insomnio se apodera do meu corpo, coma sempre que estou no período de vacacións, agora que é noite pecha alá fora e que a casa cala, cala dun xeito case arrepiante, o tic-tac do reloxo co que me agasallou Jose no meu último aniversario sérveme como única compaña, e distrae o meu consciente e tamén o subconsciente do que verdadeiramente quixera contar, distrae esta complicidade entre as miñas mans e unha pantalla en branco que, de aquí a pouco, será de novo vox populi, na que podo contar ou mentir, adornar os meus pensamentos ou vaciar a miña ánima, segundo os desexos e gustos do consumidor, agora que estamos sos, vou recurrir á música para viaxar a outros mundos e que sexa a pericia doutros a que me guíe neste paseo dos primeiros días de Xullo...

       Curiosamente, o que máis me gusta desta canción é o strumming desa guitarra acústica, pese a o que o chelo debería entusiasmarme, do mesmo xeito que a voz desgarrada, cara o final, de Damien Rice, pero a mente ten estas cousas irracionais, ten estes momentos de se sentir forte e estes momentos de se sentir feble e de che pedir, como fai meses que non che pedía, tomar unha taza de manzanilla, medio infusionada, sen azucre, como aquelas que tomaba no laboratorio cando quedaba até tarde, escoitando a mesma música que puña no ordenador do soto no que creaba films de polímero, a todo volume, sabéndome a única supervivinte no escenario dunha película de zombies. Non é cousa de sorpresa, fai unhas semanas que manteño, de novo, unha relación de cercanía coa xente que dexei atrás por mor do meu retorno á terra ou que me deixaron atrás por mor dos seus traballos. Non é nada para se sorprender, todos sabiamos onde nos metiamos cando establecemos ese vínculo de amizade, mais sorprende que aínda tiremos desa corda e que cruzar un feixe de palabras a través de internet nos faga sentir tan preto os uns dos outros.  Tan preto que as boas novas veñen de se mesturar coas malas novas, como a enfermidade dunha das persoas máis encantadoras que coñecín durante os meus anos de doutoramento ou, mellor dito, que coñecín mellor durante os meus anos de doutoramento xa que o meu primeiro contacto con el fora durante o ano de Erasmus nese departamento que, ao pouco tempo, se convertería no meu primeiro fogar, no primeiro lugar do mundo onde tiven a sensación, por fin, de estar onde tiña que estar, de formar parte de algo, de ser unha peza precisa dunha máquina cambiante, dunha máquina que me usaba tanto coma eu a usaba a ela, dunha oportunidade de explorar e coñecer, de descubrir, de medrar como persoa. Chamémoslle Roger, xa que houbo un Roger, do que hoxe non falaremos.


          Roger, sempre que coincidiamos, era unha persoa cordial até o extremo, alegre, viva, sempre interesada nos nosos proxectos e disposto a compatir os seus connosco arredor dunha boa taza de té, con leite fresco, nada dese UHT do que gustabamos tanto os habitantes do continente. Hoxe, que recibo a confirmación do peor, a súa sentencia de morte por esa enfermidade que parece elixir víctimas ao chou, lembro cousas tan parvas como canto nos gustaban os carteliños na porta do seu despacho, ilustrando con figuras do tempo o humor do que ía estar, ou esa ruleta da fortuna chea de extrañas expresións britonas que nós empregabamos para poder ubicalo "gone see a man about his dog" ou, cando estaba realmente de malas pulgas "gone see a dog about his man". Houbo só unha vez, só unha, na que me sentín defraudada por Roger, incluso sentín noxo por el (desculpade a honestidade, unha non cré que a morte ou a enfermidade borre todas as malas lembranzas para que as boas refulxan con maior brio) e, obviamente, non foi algo que el fixera e eu presenciara, máis ben o relato dunha terceira persoa dunha actitude que ambos tiñan. Unha terceira persoa da que eu, pese ao meu comprobado síndrome de Estocolmo, continúo a considerar totalmente falta de empatía.

       Ainda así, como aprendimos en "Con faldas y a lo loco", Nobody is perfect! E incluso Roger podía ter algún rasgo que non fose de todo redentor. Roger fixera moito ben e un detalle non ía cambiar o cariño que eu lle tiña, nen faría que esquecera os seus esforzos por pronunciar "Hola" e "paella" correctamente. Datos que se perden no banco da memoria e voltan hoxe, da man da mensaxe do meu secuestrador, "Roger ten cáncer, é terminal, todos estamos realmente en shock, non sabemos que dicir, máis que non é xusto. Eu pregúntome por qué, qué clase de enfermidade azarosa pode levar a vida dunha persoa tan boa". Máis ese é o tema, é unha enfermidade azarosa e non entende de bos nin de malos, e a súa presenza, tan cercana a nós, fainos tremer co medo da mortalidade, ese medo que esquecemos para poder apreciar a vida, día a día, bebendo de cada momento, apredendo das caídas e recuperándonos máis fortes, tratando de perdoalo todo, ou case todo (que ben sei que hai cousas que, por imperativo legal, non poderemos perdoar nen esquecer), que non temos que ser fatalistas senon seguir adiante e mirar de ter os pés en terra firme e a cabeza ben alta, ben alta, nas nubes, lonxe do mundanal ruído e preto dos soños que queremos acadar. 

         Sexa com for, ese ruído de fondo leva a me acompañar toda a semana e seguirá ao meu carón, tirando dos baixos dos pantalóns para que, de cando en vez, me pare e, como o outro día, o doce arrecendo a tortilla de patacas cociñada con porros faga que me sinta protexida como cando só era unha nena e a única ocupación do meu verán era ir á tronda e pasalo ben, segura nesa burbulla combinada de familia e lugares dotados dunha maxia especial que para o tempo, ou que mire para os erros do pasado e sinta un estremecemento agridoce sobre os camiños tomados, que abra unha conta de skype esquecida no baúl dos recordos e atope o nome do mellor científico que coñecín e coñecerei na miña vida, agardando por unha resposta que nuncha cheguei a darlle ou que aqueles que estades preto no cotián do que fago me digades de novo que xa podía abrir este mundo que me pasa polo pensamento ao común das nosas conversas pero... xa me coñecedes, na miña cabeza hai unha carreira que nunca para, un motor que tira, e tira, e tira, do mesmo xeito que sempre hai algunha canción ou algún estribillo perdido, axudando a esa Anna que actúa en segundo plano a poder lembrar con todo luxo de detalles a mesa na que traballaba, a pantalla do seu ordenador, o tacto dos bolígrafos da secretaría ou o patrón do código que había que empregar para entrar na sala do café, ou para facer fotocopias, ou os ollos azúis de Roger, inquisitivos, claros e inundados de curiosidade e ledicia, cada vez que nos atopabamos nos corredores.

These days... a comic testimony

Real como la vida misma

Hoy, me siento en la sala de profes, y me siento en un ordenador, aparentemente, libre. Saco el protector de pantalla y veo un archivo de word abierto. Lo que he visto es tan guay, que no he podido más que compartirlo con todos vosotros...

Ahí va:

Esta trascripción, aunque parezca exagerada, es verídica y exacta. Esto es una clase con 1º ESO (12 años) un jueves a 5º hora. Sólo es un ejemplo.
Los nombres de los alumnos son ficticios para que su ignorancia quede en la intimidad de la clase.
Yo: Bueno chicos, hoy vamos a estudiar el vocabulario de las comidas en inglés: copiad estas 5 categorías (las escribo en la pizarra) y escribís en cada columna todas las palabras que os sepáis.
Amanda: ¿En inglés?
Yo: Sí, mejor que en Ruso, en inglés.
Luis. Profe, ¿cuántas categorías?
Yo: 5. Las que hay en la pizarra.
Luis: A mi no me caben.
Yo: Pues prueba a poner la hoja apaisada
Luis: ¿qué significa apaisada?
Yo: Horizontal, o sea: así (lo demuestro)
Juan: ¿qué título ponemos?
Yo: Prueba con “Food”, que es el que he escrito en la pizarra.
Fran: ¿puedo hacerlo a lápiz?
Yo: No, no puedes. Ya sabes que en el cuaderno sólo se escribe con bolígrafo.
Jessika:¿Cómo se dice pepino?
Yo: He dicho que escribáis el vocabulario que sepáis vosotros. No el que sepa yo.
Noel: ¿El huevo es una verdura?
Yo: No, no es una verdura
Federico: ¿qué título ponemos?
Yo: Lo he dicho ya dos veces.
Amanda: ¿Se puede poner “rechicken”?
Yo. No, porque repollo no se dice así en inglés (risas generalizadas)
Nieves : ¿Cómo se dice calamar?
Yo: He dicho que escribáis el vocabulario que sepáis vosotros.. No el que sepa yo.
Jesús : ¿Hay que escribirlo en el cuaderno?
Yo: Pues a no ser que quieras escribirlo en la mesa...
Ricardo:  Profe, ¿Pero, qué hay que hacer?
Yo: ¿Pero tú te has lavado las orejas esta mañana?
Nieves : ¿Puedo poner zumo en la categoría de postres?
Yo: Mejor ponlo en la de líquidos.
Fran: ¿Puedo poner pollo en la categoría de postres?
Yo: En este continente, no.
......................................
10 minutos después
Yo: bueno, ahora vamos a empezar. Levantáis la mano y vais diciendo palabras; yo las escribo en el encerado. Empezamos con las verduras.
(Levantan la mano 10 alumnos y todos gritan a la vez distintas verduras)
Brócoli!
Carrots!
Salad!
Pepination!
Eggs!
Yo: he dicho que los huevos no son una verdura. Y por favor, levantad la mano y esperad a que yo os nombre para decir la palabra porque no tengo 10 orejas para entenderos a todos al mismo tiempo. ¡Arturo, no le pases notitas a María que se las leo al resto de la clase!
Arturo: ¿con cual empezamos?
Yo: con las verduras. Empieza tú, Marisol.
Marisol. Es que se me ha olvidado el cuaderno en casa.
Yo: ¿Y qué llevas haciendo estos 15 minutos, criatura? A ver, hazlo tú, Pepe.
Pepe: ¿quién, yo?
Yo: Eres el único Pepe que hay en la clase, así que vas a ser tú.
Pepe: Orange
Yo: La naranja me la pones en frutas, por favor.
Juan: Profe, el otro día oí un chiste verde, ¿puedo contarlo?
Yo: Pues aunque haya verduras de por medio, no, no puedes contarlo.
María: ¿Esto cae en el examen?
Yo: Bueno, puede que tengáis suerte y para entonces esté recuperándome de esta clase en un sanatorio mental, y entonces no habrá examen.
Todos: BIEEEEEN!
¡Y luego dicen que tenemos demasiadas vacaciones! yo os aseguro que con cuatro de estas clases al día alguno ya estaría pensando si tirarse al tren o al autobús de línea.

Michelene

I knew it.

I knew her name from the first day I popped out of the box: Alice.

I was put with some creatures, I did not know their name at the time, but soon enough, a brave young lord, grabbed me by the ears and dropped me off at the street, with a nice family.

They had whiskers as me.

They called themselves cats.

When Molly and James found me by their wheelie bin they named me “the rabbit furry toy”. I did not like it. It was a very long name. I’m glad she changed it when we got home. She was my dream. I recognized her the moment I laid my eyes upon her heart-shaped face: my Alice.

Alice was three when we met; she named me Michelene. I’m her cat.

She does not think looking like a rabbit has anything to do with –being- a rabbit. That would be ridiculous!


Sabíao.


Sabía o seu nome desde o primeiro día que saín da caixa: Alicia.


Puxéronme con outras criaturas, daquela non sabía como se chamaban, pero pouco tempo despois, un afouto cabaleiro colleume polas orellas e guindoume á rúa, onde me recolleu unha boa familia.


Tiñan bigotes coma min.


Entre eles chamábanse gatos.


Cando Molly e James me atoparon onda o seu cubo do lixo chamáronme "o coelliño de felpa". Non me gustou. Era un nome moi longo. Alédome de que ela mo cambiara cando chegamos á casa. Ela era un soño. Recoñecina en canto pousei os meus ollos sobre a súa faciana redondiña: a miña Alicia.


Cando nos coñecimos Alicia tiña tres anos, púxome o nome de Michelene. Son o seu gato.


Ela non cre que parecer un coello teña nada que ver con -ser- un coello. Iso sería ridículo!

Non hai noite tan longa, por tempo limitado

Seguindo a iniciativa de promocionar a lectura, solto este viral temporal (que rima e todo) cun anaquiño que me gustou, especialmente, de Non hai noite tan longa (Agustín Fernández Paz), un libro moi, moi recomendable e un extracto que, coido, ven moi ao pelo estes días que estamos a vivir.
Con erros e as miñas desculpas aos damnificados, aí vai:

El Green man

Cuando los días se alargan y empieza a salir el sol, a veces, me siento como otra persona, aunque es posible que decir que me sienta como otra persona no es exacto. Más bien, me siento como yo misma en otros tiempos. En otros tiempos en los que, en general, los días eran más largos y más soleados y el cuerpo, a través de esos ciclos circadianos de los que me habló por primera vez David hace tanto tiempo, te exhorta a hacer cosas como pasear disfrutando de las horas de luz anaranjada que te acarician la puntera de las botas y el cogote, retomar viejos hábitos como los de pasar horas en la biblioteca descubriendo o escribiendo historias o quedar en terrazas abarrotadas con los amigos.

Es posible que todo esto también tenga cierta relación con algún tipo de memoria racial (esto lo podría aclarar mucho mejor Germám, nuestro antropólogo residente).  La necesidad de echar la vista atrás y ver qué es lo que queda y seguir hacia delate o, más bien, entrenar los ojillos miopes para saber qué es realmente lo que se encuentra adelante para poder escoger qué caminos hemos de seguir para llegar a nuestra meta, tiene bastante que ver con la parafernalia ligada al tiempo de Pascua y el resurgir de la vida, de los campos y la luz, siempre a través de la sangre, del sacrificio para un nuevo comienzo. En definitiva, que esperamos la llegada del Hombre Verde.

Aunque sea indiscutiblemente gallega en mi biología, mis raíces, siempre acaban, indiscutiblemente, ligadas a la cultura anglosajona. ¿Qué le voy a hacer? Las señales estaban claras: prefiero el té al café, desde hace años no necesito ningún mapa en Londres, puedo reconocer los acentos más diversos de la isla, me gusta la cerveza tibia, las sesiones de folk en bares oscuros, los domingos vagos que solo sirven para leer el suplemento del periódico y visitar lugares secretos y la comida tradicional británica (léase curry, aunque tampoco le hago ascos a un buen Sunday Roast). Claramente mi país, como dice aquella que se autodenomina abuela amparada por un delirio común de sus allegados. Tanto es así, que el Green man, a mí, me trae numerosos recuerdos. Primero de mis amigos paganos. Recuerdo haberme sorprendido de su extremo nacionalismo religioso pese a que mostrasen una actitud respetuosa y dialogante en nuestras largas conversaciones sobre cultura y religión. Recuerdo su respuesta, invariablemente amable y hospitalaria, compartiendo, siempre, techo y comida con todos aquellos que morábamos su casa en una u otra ocasión. El Green man también me trae recuerdos de Ruth, la psiquiatra-violinista que me enseñó el verdadero significa de la palabra compromiso, o de la combinación de las palabras compromiso y social; una de las pocas personas a las que he visto defender sus valores y sus creencias sin doblegarse ante las tentaciones pecuniarias de la posibilidad de una vida perfectamente acomodada o las sensuales curvas de las facilidades que la tecnología manchada de sangre y regusto a esclavitud infantil pone, día tras día, ante nosotros; de Mark, al que siempre he imaginado corriendo y corriendo y corriendo, parándose, apenas, para mirar atrás y asegurarse de que la herencia de su cultura irlandesa y católica, no era capaz de alcanzarlo, siempre buscando ser el mejor en algo, ser admirado en algo, y siempre pasando por alto la oportunidad de demostrar cuáles son sus cualidades, escondidas, muy, muy adentro, bajo un velo de hooligan de Lancastershire.

De mis recuerdos del pasado, de la yo del pasado que a veces cuela su esencia en mi yo del presente, sobre todo en mis paseos, el Green man trae, a menudo, a Donal. Cuando pienso en Donal nunca llueve y siento el sabor metálico del té de The Pines con una nube de leche caldeándome el paladar. Desde el momento en el que lo conocí, Donal y yo tuvimos una afinidad especial, creo que, en gran medida, acentuada por nuestro amor por los libros. Su habitación era la más bonita de la casa y, con el tiempo, cuando pude asimilar que no volvería a ser suya, fue la mía. Donal me enseñó a proncunicar “caterpillar” y “Siobain” correctamente y, desde el primer día, estuvo cerca, muy cerca (o, si lo preferís, tan cerca como cualquier británico podría estar) en los momentos en los que necesitaba un empujoncito para ir a Fagan´s (el mejor pub del mundo, “where everybody knows your name” como en Cheers) o para hablar con alguno de los parroquianos. Cuando comenzó su viaje, cuando decidió que para encontrarse primero tenía que huir, se convirtió en una suerte de Tio Matt para nosotros. Recuerdo que una primavera, el Green man lo trajo de vuelta. En nuestra bodega, una bodega de varias estancias, frías y húmedas, como todas las bodegas,  junto a unos oxidados grilletes (no preguntéis, ya estaban allí y, recordad, que nuestro casero era la Iglesia Metodista junto a la casa) había un montón de cajas que había dejado atrás. Durante esa visita, las cajas volvieron al salón y, muchas de sus posesiones, principalmente, muchos de sus libros, abandonaron nuestra casa y su vida para ir a parar a tiendas de segunda mano donde pudieran encontrar un buen hogar. Él tan solo se quedó con unos cincuenta del total, que pasaron a ser almacenados en mi-su habitación hasta si siguiente visita.

Con el sol el atardecer entrando por la ventana, sentados sobre la sempiterna moqueta azul, con las piernas cruzadas y una humeante taza de té con leche a nuestro lado, siempre peligrando con caer sobre la moqueta y añadir otra herida de guerra, revisábamos libros, uno por uno, buscando algún apunte perdido y hablábamos de lo divino y de lo humano y, para qué negarlo, muchas veces de música o de Hellboy (lo que, invariablemente, acababa derivando en largas conversaciones sobre Watchmen y la Dama de Hierro). En algún momento de esa tarde, con Martin Hayes sonando en el precario equipo de alta fidelidad del salón, dejamos atrás las anécdotas personales y el aire se volvió un poquito más denso, recuerdo que mis tripas se encogieron un poco y supe que estábamos entrando en uno de “esos” momentos. Esos momentos en los que, todo sigue su curso, pero tú tienes la impresión de que, de repente, has saltado y estás en un trozo de celuloide y todo lo que pasa a tu alrededor, todo lo que haces, lo que ves, lo que escuchas, es trascendental. Todo tiene un valor incalculable y lo recordarás hasta el fin de tus días, porque eso, my friend, is a “shared moment”.  En ese momento hablamos de lo que nos define como personas, de lo que necesitamos para ser nosotros mismos y estar cómodos. Donal, decía, que en el pasado necesitaba sus posesiones para saberse dueño de su destino, necesitaba sentirse rodeado de sus libros, de todos y cada uno de ellos, de su música, de su ropa, de sus paredes y del suelo que siempre le había dado cobijo, para no sentir el vértigo zarandeándolo de un lugar a otro, arrastrando sus entrañas y clavando afiladas uñas de inseguridad dentro de ellas, pero que, con el tiempo, había evolucionado, se sentía más seguro, más dueño de sus actos y reconocía que, con apenas una maleta, podría recoger todo lo que necesitaba y, en el caso de no poder llevar una maleta consigo, le bastaría con una mochila que poder cargar al hombro. Esta idea, popularizada por otras fuentes que, obviamente, no son Donal, me resultó hermosa pero, de algún modo, de otro planeta. ¿Una maleta? ¿Solo una maleta? Bueno, seamos serios, ¿de qué tamaño es esa maleta? Porque si hablamos de tamaño, podría adherirme a semejante reflexión filosófica, ¿puede mi maleta ser del tamaño de mi casa? ¿Se me permitiría esa concesión para mantener bajo control mi “confort zone”?  Acabado el té, la kettle puesta de nuevo, intentamos listar ese número de objetos sin los que nos sentiríamos desnudos, los objetos que no dejaríamos atrás, como decía Yaya, “en el caso de que tu casa estuviese ardiendo” y, dedujimos que, en el caso hipotético de un incendio (tema de candente actualidad, sea cual sea el período histórico, en Inglaterra) , mi única salvación sería adoptar la respuesta que Yaya considera como más apropiada en el libro en el que plantea semejante vicisitud, (respuesta que no citaré por respeto a aquellos que no hayan descubierto esta obra del genio Pratchett, que los spoilers no pedidos no son plato de mi devoción).

Hace tiempo que había archivado esta conversación en uno de los rincones de mi mente, e un cajón soleado y pintado de violeta oscuro, lleno de plantas, libros y ropa tirados por el suelo, de sempiterna moqueta. Hoy, el Green man, me lo ha traído y hoy, entiendo a Donal de un modo distinto y creo que una maleta pequeña me bastaría para salir de ese incendio sabiéndome dueña de quién soy, de lo que soy y de lo que quiero. Martin Hayes acaricia las cuerdas de su violín y el sonido envuelve un salón bastante vacío pero que disfruta de sus espacios libres, el sol entra por la ventana, recuerdo a Donal y me apetece un té.